09.07.2015
Тывада үлегерлиг өг-бүлелерге «Ынакшыл болгаш шынчы чорук дээш» медальдарны тывыскан
Кызылга Өг-бүле, ынакшыл болгаш шынчы чорук хүнүнде республиканың кожууннарындан үлегерлиг өг-бүлелерни шаңнап-мактаан. Чазак даргазының оралакчызы Органа Натсак 25 чылдан хөй чылдарда ниитилелде аас-кежиктиг болгаш төлептиг чурттап чоруур өг-бүлелерге бүгү-российжи байырлал-биле байырны чедирген.
09.07.2015
Инновацияның федералдыг конкурузунга Тывага хөмүр брикеттээр завод тудуунуң төлевилели тиилээн
Республика эрге-чагыргазының деткимчези-биле «Хайдып девелопмент» тыва тудуг компаниязы «Регионнар – турум хөгжүлдеже» конкурстуң хөй-ниити премиязын чаалап алган.
08.07.2015
Тываның Чазаа биче болгаш ортумак бизнести хөгжүдериниң «улусчу орук картазын» бадылаан
Тываның Чазаа республиканың шупту адырларында бизнестиң биче хевирлерин бүгү талалыг деткииринче угландырган экономика политиказын чорудуп эгелээнден бээр элээн чылдар эрткен. Федералдыг болгаш регион программаларындан күрүне деткимчезин берип турары Тываның сайгарлыкчыларының хей-аъдын көдүрген.
02.07.2015
Тываның кол капиталында инвестиция хемчээли 2014 чылда 10,8 хуу өскен
Бо неделяда республиканың Чазаа инвестиция ажыл-чорудулгазының түңнелдерин үндүрген. 2014 чылдаакшаландырыышкынның бүгү дөстеринден Тываның кол капиталынче инвестицияның хемчээли 16,6 млрд. рубль болган. Эрткен чылга деңнээрге 10,8 хуу хөй.
ТР-ниң Экономика яамызының дыңнадыы-биле, капитал салыышкынының кол үлүү тывыш адырында – инвестицияның ниити хемчээлиниң 58 хуузу, азы 8 млрд. 992,8 млн. рубль болган. Кызыл-Таштыгның полиметалл чыдынында даг-болбаазырадылга комбинадынга немей, хөмүр-даш чыдынының Межегей участогунда бедик технологиялыг шахтаны чыл дургузунда тутканы база «Бенконс» даштыкы компанияның тууйбу биле бетон заводунуң тудуунуң эгелээни инвестицияның хемчээлин көвүдеткен.
02.07.2015
Тываның Баштыңы уруглар садтарының тудуунче күрүне-хуу эштежилгени киириштирериниң аргаларын көөрүн дааскан
Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол Тудуг яамызы биле Инвестициялар хаара тудар агентилелге уруглар садтарының тудуунче күрүне-хуу эштежилгени киириштирериниң аргаларын көөрүн дааскан. Россияның өске регионнарында шак ындыг схема чедиишкинниг ажылдап турары.. Төлевилелди боттандырарын чорудар күзелдиг партнерлар бар. Тываның Юстиция херектериниң талазы-биле яамыга КХЭ-ни боттандырарының нормативтиг-эрге-хоойлу баазазын анализтеп, ажылдап кылырын дааскан. Алызында уруглар садтары тудар шөлдерниң, ооң турар черин, инфраструктурага кожарының техниктиг аргаларын ажылдап кылырын Тудуг яамызынга онааган. Бүгү ажылдарны узамдыгыышкын чокка кылырын чугаалаан.
02.07.2015
Күрүне программаларын акшаландырарынга Тыва бодунуң үлүүн 5,6 катап көвүдеткен
В 2014 чылда Тыва күрүне программаларын акшаландырарынга бодунуң акша-хөреңгизинден 9 млрд.885,7 млн. рубльди үндүрген. Республиканың чазаа күрүне болгаш муниципалдыг программалар күүселдезинче, ооң мурнунда чылга деңнээрге, 5,6 катап хөй хемчээлдиг акша-хөреңгини киириштиргенин демдеглээн. ТР-ниң Экономика яамызы бюджетти хевирлээрде программа аргазынче шилчээнин база программалар хандырылгазынче республика казназы акша-хөреңгиниң 58 хуузун шилчиткен тайылбырлаан. Тыва бодунуң 1 рубль акша-хөреңгизи-биле, федералдыг бюджеттен 4,6 рубль кады акшаландырыышкынны чедип алган.
01.07.2015
Тываның Баштыңы чер курлавырларын шиңгээдип турар хуу инвесторлар-биле социал эштежилге дугайында дугуржулгаларның боттанылгазынга мониторинг чорударын негээн
Июнь 25-те Тожуда Кызыл-Таштыгның полиметалл чыдынында улуг даг-болбаазырадылга комбинадын албан-езузу-биле ажыткан соонда, Тываның Баштыңы ТР-ниң Бойдус курлавырлары болгаш экология яамызынга ол девискээрде экологтуг байдалга хамарыштыр мониторинг эрттирерин дааскан. Республиканың чурттакчы чонун ажылга хаара тутканының болгаш оларның күш-ажылчы эргелериниң камгалалының айтырыгларын хынаарын Күш-ажыл болгаш социал политика яамызынга онааган. Республика девискээринде чер иштиниң казымалдарын шиңгээдип турар өске-даа компанияларга хамаарыштыр ындыг арганы ажыглап эгелээрин база айыткан. Чазак Даргазы Шолбан Кара-оолдуң айтыышкынынга даянгаш, хуу инвесторлар-биле социал эштежилге дугайында дугуржулгаларның боттанылгазын ажылчын бөлүктер хынаар ужурлуг.
01.07.2015
Тываның Баштыңы республиканың чурттакчыларын онза байдал чурумун хажыт чок сагыырынче кыйгырган
Бо ийи-үш хүнде Тывада өөскээн арга-арыг өрттериниң саны 5 катап өскен. Өрттүң ындыг дүрген нептерээринге кургаг болгаш изиг агаар салдарны чедирген деп, специалистер санап турар. Өрт айыылының хенертен нарыыдааны-биле Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол өрттүң айыыл чок чоруунуң дүрүмнерин сагыырынга харыысалганы улгаттырып, берге байдалды нарыыдатпайн, айыыл-халапка эккелбези-биле серемчени кошкатпазын кыйгырган:
- Хүндүлүг чаңгыс чер чурттуглар!
Канчаар-даа аажок изиг агаар тургустунган. Өрт айыылы бооп болурунуң эң бедик, онза байдал чадазы демдеглеттинген. Эрткен каш хонуктарда арга-арыгга 11 өрт хып, оларның саны ниитизи-биле 32 четкен. Неделя дургузунда 1 муң гектар черни өрт таварып эрткен болза, бо хүнде 5 муң 562 гектарда чалбыыштыг от киискээн.
30.06.2015
Тываның Баштыңы Тываже синтетиктиг наркотиктерни киир сөөртүрүн болдурбас хемчеглерни алырын негээн
Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң даргалаашкыны-биле Наркотиктерге удур комиссияның хуралынга Тываның девискээринге психотроптуг бүдүмелдерниң чаа хевирлерин нептередиринге удур ажыл-чорудулганың хемчеглерин сайгарып чугаалашкан.
Наркотиктерге удур демиселдиң федералдыг албанының дыңнадыы-биле, 2014 чылда Россияда синтетиктиг наркотиктерден 40 ажыг кижи өлген, 2 муң хире кижи когараан. 2010 чылда наркополицейжилер 500 килограмм наркотиктерниң чаа хевирлерин хавырган болза, ол сан-чурагай 2014 чылда 4 муң тонна четкен.
29.06.2015
Павел Астахов-биле парлалга конференциязы
Республиканың массалыг информация чепсектериниң журналистери-биле парлалга конференциязының үезинде Президентиниң чанында Уругларның эргелерин камгалаар бүрүн эргелиг төлээ Павел Астахов, 2011 чылдың хыналдазының соонда Тывада уругларның эргелерин камгалаар адырда кол туруштар эки талаже өскерилгенин хыналданың түңнелдери көргүскенин дыңнаткан.
Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол биле Уругларның эргелерин камгалаар төлээ чериниңдоктаамал харылзаалыг ажыл-чорудулгазы ындыг эки түңнелди берген.
29.06.2015
Тываның Баштыңының чаа школалар тудар талазы-биле бүгү-российжи программаже республиканы киирер дугайында дилээн Павел Астахов деткээн
РФ-тиң Президентиниң чанында уругларның эргелерин камгалаар бүрүн эргелиг төлээ Павел Астаховтуң киржилгези-биле эрткен хуралда Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол республика чаштарның өзүп-төрүттүнери-биле чуртта бирги одуругда, а өлүп-хораар чоруу кызырылган дээрзин илеткээн. Ие-чаштарны камгалаары-биле республиканың эрге-чагыргазы инфраструктура базымнарын: Перинаталдыг, Уругларга катапэмнээшкин болгаш реабилитация төптерин ажыглалче киирген, Кызылдың уруглар поликлиниказының капиталдыг септелгезин чоруткан. Бо чайын 5 уруглар садын ажыглалга киирер. 2008 чылдан бээр 1107 өскүстер бажыңнарны алган болза, чоокку үеде 274 кижиге чурттаар оран-саваның дүлгүүрлерин тыпсыр.
29.06.2015
РФ-тиң Президентиниң чанында уругларның эргелерин камгалаар бүрүн эргелиг төлээ Павел Астахов Тывада эки талаже өскерлиишкиннерни демдеглээн
Июнь 26-да РФ-тиң Президентиниң чанында уругларның эргелерин камгалаар бүрүн эргелиг төлээ Павел Астахов ажыл-ажыйжы сургачылаашкын-биле Тывага келген. Ооң келириниң мурнуу чарыында дузалакчылары республикада уруглар камгалалының талазы-биле байдалды хынап көрген. Тываның Чазаанга эрткен хурал үезинде Павел Астахов өскерлиишкиннерни демдеглээн:
«Республикага бир дугаар эвес кээп тур бис. Чаңгыс эвес удаа шыңгыы хыналдаларны чоруттувус. Ылангыя күрүне хайгааралында уруглар албан черлериниң, уругларның боттарынга хамаарыштыр
26.06.2015
Тывада улуг даг-тывыш комбинадын бир дугаар туткан
Июнь 25-те Кызыл-Таштыгның полиметалл чыдынында даг-болбаазырадылга комбинадын албан езузу-биле ажыткан. Тывада совет үе соонда хуу инвесторларның салыышкыны-биле куруг черден тудуп үндүрген бирги улуг бүдүрүлге ол болур. Шолбан Кара-оолдуң чазакка ажылдап келбээн үезинде, 2006 чылда Чер иштиниң казымалдарын ажыглаар талазы-биле федералдыг агентилелдиң организастааны конкурс-биле тывышты шиңгээдиринге чөпшээрелди алган «Лунсин» даг-тывыш компаниязы - ооң ээзи. Комбинаттың төлевилелде көрдүнген күчү-күжү - 1 млн. руда, оон чес, свинец болгаш цинк концентраттарын алыр. Специалистерниң санап турары-биле, даг-болбаазырадылга комбинады бүгү күчү-күжү-биле ажылдап эгелээр болза, Тываның бюджединче үндүрүг болгаш чыылда кылдыр 400 млн.рубльдиң орулгазын киирер.
24.06.2015
Тыва Республиканың девискээринде онза байдал чурумун киирген
Россия Федерациязының 2007 чылдың май 21-те «Бойдус болгаш техногенниг характерлиг онза байдалдарбөлүктериниң дугайында» доктаалынга база Тыва Республиканың Чазааның онза байдалдарны болдурбас болгаш ону чок кылыр база өрттүң айыыл чок чоруун хандырар талазы-биле комиссияның 2015 чылдың июнь 23-те № 13 шиитпири-биле:
1. 2015 чылдың июнь 23-тен эгелеп Тыва Республиканың девискээринде онза байдал чурумун киирип, ону чайладырының регион деңнелин тургузар.
2. Муниципалдыг тургузугларның девискээринде: Өвүр кожуун, Мөнгүн-Тайга кожуун, Каа-Хем кожуун, Кызыл кожууннуң кызыгаарында, республика ужур-дузалыг «Абакан-Абаза» А-161 автооруктуң 240-255 км-де участогунда онза байдал зоназын тодарадыр.
24.06.2015
Чайгы дыштанылга лагеринге хораннанган уругларның байдалының дугайында билип алыры-биле республиканың халдавырлыг аарыглар эмнелгезинде «изиг харылзаа» шугумун ажыткан
Уругларның канчап хораннанганын тодарадыры-биле ТР-ниң Чазааның Даргазының социал айтырыглар талазы-биле оралакчызы Органа Натсак дүүн Таңды кожууннуң девискээринде «Орленок» уруглар лагеринге четкен.
Ооң чугаазы-биле алырга, лагерьде дыштанып турар 179 уругнуң 28-зи аараан. «Ижинниң халдавыры» диагнозтуг ортумак берге байдалдыг 20 уругну Бай-Хаак суурда база республиканың халдавырлыг аарыглар эмнелгелеринде чыттырган. Чүгээр байдалдыг 8 уругну ада-иелер боттарының хайгааралынче алган. Республиканың халдавырлыг аарыглар эмнелгезинде 8(39422) 6-40-60; 6-38-47 дугаарлыг телефоннарлыг «изиг шугум» ажыттынган.
24.06.2015
Июнь 27-де Тываның школаларынга доозукчулар кежээлери эртер
Тываның Чазааның айтыышкыны-биле доозукчулар кежээлерин организастыг эрттирер дээш Тываның шупту өөредилге албан черлеринге хайгаарал-хыналданы тудар кылдыр республиканың эрге-чагырга органнарыныңудуртукчуларын болгаш Өөредилге яамызының специалистерин быжыглаан.
Ол кежээ муниципалдыг тургузугларның болгаш хоорай округтарының ажылдакчылары байырлалды эки деңнелге эрттирери-биле тус чер чагыргаларының специалистериниң, башкылар болгаш ада-иелерниң талазындан корум-чурумну хандырып, чурум үрээшкиннерин болдурбазы-биле дежурныйлаашкынны организастаар.
23.06.2015
Будда Шакьямуни ыдык айның түңнелдерин Тываның Камбы-ламазы Лопсан Чамзы таныштырган
Будда Шакьямуниниң чуртталгазында үш кол болуушкун: Төрүттүнген, Чырык угаан четкен болгаш Паринирванаже чорутканы-биле холбашкан Сака Дава ыдык айны бистиң республикага бир дугаар езулап эрттирген. Ыдыктыг ол айда Тываның чурттакчылары «Ом мани падме хум» мантраны 1287000 катап номчаан.
Бүдүрген эки үүле-херектер каш катап арбыдап, эки салдарны чедирер болганындан, буддистер Сака Дава айын «эки үүле мөөңнээриниң айы» деп база адаарлар. Кызылда Цеченлинг төп хүрээниң ламалары үш бөлүкке үстүп алгаш, майның 19-тан июнь 16-га чедир Тываның бүгү кожууннарын кезип, республиканың чурттакчы чонунга Сака Дава айын байырлаарының кол утказын тайылбырлап, судурларны номчаан.
23.06.2015
Тываның Баштыңы чайгы үеде уругларның амы-тынын болгаш кадыкшылын камгалаар хемчеглерни алырын тус чер чагыргаларындан негээн
Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол кожууннар чагыргаларының даргаларындан чайгы үеде уругларның айыыл чок чоруун, амы-тынын болгаш кадыкшылын камгалаарының талазы-биле калбак тайылбыр ажылдарын чорударын негээн.
«Июнь айда үш бичии чаштар сугга дүшкен. Өг-бүлелерге канчаар-даа аажок улуг кажыыдал-дыр. Оваарымчалыг болуруңарны дилеп тур мен! Боттарыңарны болгаш ажы-төлүңерни камнаңар. Оларны хайгаарал чокка артырбаңар, айыыл чок чоруктуң дүрүмнеринге өөредиңер» - деп, Шолбан Кара-оол соцчетки дамчыштыр республиканың чурттакчыларын чагаан.
23.06.2015
Июнь 25-28 хүннеринде Москваның Кызыл шөлге «Россияның номнары» бүгү-российжи фестивальга Тываның үндүрүлгелерин база делгээр
Чылдың-на эртип турар «Россияның номнары» фестиваль бо чылын Кызыл шөлде аңгылаан 23 муң дөрбелчин метр шөлде чеди интерактивтиг черлерге делгелге-ярмарказын чорудар. Россияда Литература чылынга тураскааткан хемчег бо удаада 300 хире ном үндүрүкчүлерин каттыштырып, солун чүүлдерни аазап турар.
Литература чылын эрттирериниң оргкомитедин Күрүне Думазының спикери Сергей Нарышкин баштаар, а оргкомитетте ооң оралакчыларын культура сайыдының оралакчызы Григорий Ивлиев биле Роспарлалганың удуртукчузу Михаил Сеславинский төлээлээр.
23.06.2015
Тываның Баштыңы РФ-тиң өөредилге болгаш эртем сайыды Дмитрий Ливанов-биле ужурашкан
Июнь 22-де Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол РФ-тиң өөредилге болгаш эртем сайыды Дмитрий Ливанов-биле ужурашкаш, регионнуң элээн каш чидиг айтырыгларын сайгарып чугаалашкан. Ниити өөредилге системазын чаартыры-биле Тываның өөредилге адырын хөгжүдүп, ниити өөредилге организацияларының материал-техниктиг баазазын чаартырынга, оларның капитал септелгезин чорударынга улуг деткимче дузаны чедирип турары дээш республиканың удуртукчузу Россияның өөредилге болгаш эртем яамызынга четтиргенин илереткен.