Главная
Пресс-служба
Медээлер

Тываның Энергетика болгаш ЧКА яамызы хөмүрнүң шынарын контрольдап, хамаатыларның эргелерин тайылбырлап турар

17.11.2026 11:48

Тываның Энергетика болгаш чуртталга-коммунал ажыл-агый яамызы одалга сезону эгелээнден бээр чонга садып турар кадыг одаар чүүлдүң шынарын доктаамал хайгаарап турар. Эрткен одалга сезонунда хереглекчилер хөмүр-даштың шынары негелделерге дүүшпейн турарынга чаңгыс эвес хомудалдарны кииргенин сагындыраал. Яамының дүрген хөделиишкининиң болгаш садыгжы-биле чугаалажылгаларның ачызында, чурттакчылар багай хөмүрүн орнап солуп алганнар. Бо сезонда хамаатылардан хөмүр-даштың багай шынарынга хамаарыштыр албан езузунуң хомудалдары кирбээн. Ындыг болзажок, ведомство регионнуң чурттакчыларынга хереглекчилекчилерниң эргелериниң дугайында база шынар чок хөмүр-даш садып алганда кандыг базымнар кылырын сагындырган.

Хыналданы эгелээринге болгаш контроль органнарының талазындан хемчеглерни алырда, хереглекчиниң албан езузунуң билдириишкини албан турарын сагындырары чугула.

Оттулар чүүл складтарынга садар хөмүр-даштың шынары күрүне стандарттары-биле шыңгыы чурумчуттунган. Специалистер хыналдаларны доктаамал чорудуп, лабораторлуг шинчилээшкинге пробаны ап турар. Одаар чүүлдүң шынарын тодарадыр кол көргүзүглерге – хүлү, шыгы болгаш чылыг бээри хамааржыр. Хүлүнде өрттенмээн артынчыларның хуузун база көөр. Бо көргүзүг эвээш болган тудум, хыпкан хүлү база ыжы эвээш болур. Шыгындан одаар чүүлде суглуг барын көөр. Шыгы улгаткан тудум, чылыг бээри база кыварының шынары баксыраар. Багай кывар хөмүр чылыгны эвээш бээриниң кол көргүзүү болур. Ол бажыңның чылыырынга дорт салдарлыг.

Бир эвес хөй хүлдүг, өрттенмес азы сай-довурактыг, даштыг хөмүр садып алган болзуңарза, Россия Федерациязының «Хереглекчилерниң эргелерин камгалаарының дугайында» хоойлунуң 18 дугаар чүүлүнге даянгаш, ону солуп азы эгидип бээрин негээр эргелиг силер.

Чүнү канчалза экил? Бир дугаарында – шынар чок хөмүр-дашты тырттырып, ону ажыглаарын соксадыр деп, Энергетика яамызы тайылбырлап турар. Аргалыг болза, шынар чогун бадыткаан (чижээ, хөй даштар, шлак, багай кывар) чүүлдерни тырттырып азы видеолааш, чегин азы квитанциязын албан шыгжап алыңар.

Дараазында, бижимел хомудал бижикти ийи ама саазынга бижип алыр. Документиге садып алыкчының долу ат-сывын болгаш харылзажыр медээлерин, садып алган хүнүн болгаш черин, хомудалдың тодаргай тайылбырын база негелдеңерни (акшаны эгидер азы шынарлыг хөмүр-биле солуур) айтыр силер.

Дараазында базым – хөмүр садыгжызынче хомудалды киирери. Билдиришкинниң бир хоолгазын одаар чүүл компаниязының төлээзинге (склад азы офис) дамчыдар. Ийиги хоолгазынга организацияның хүлээп алган хүнүн, харыысалгалыг кижиниң хол үжүүн база таңмазын салдырып алыр. Бо дээрге билдириишкинни хүлээп алганының бадыткалы-дыр.

Дараазында Тыва Республиканың Энергетика болгаш чуртталга-коммунал ажыл-агый яамызынче билдириишкинниң хоолгазын чорудар силер. Ведомство ол билдириишкинни контрольга ап, шынчы эвес садыгжыга хамаарыштыр хыналданы чорудар ужурлуг. Хөмүрнү садып алганындан бээр 15 хонук дургузунда садыгжыга хомудал бижикти дужаар дээрзин утпаңар.

Хөмүрнү садып алырының мурнунда, аргалыг болза, эки хынап алырын специалистер сүмелеп турар. Хөй хая даштарлыг, сайлыг, дой-довурактыг азы эмин эртир хоюг, өл хөмүрден ойталааны дээре.

«Доктаамал хайгааралды чорудуп, бир эвес хөмүрнүң шынары негелдеге дүүшпес болза, дарый хемчеглерни ап турар бис. Хамаатылар боттарының эргелерин билири база ону бадыткаарындан кортпазы эң чугула» - деп, Тываның Энергетика болгаш чуртталга-коммунал ажыл-агый яамызы демдеглээн.

Хереглекчилерниң эргелерин камгалаары-биле Роспотребнадзорнуң Тыва Республикада эргелелинче хомудалды киирип болур. Бо бүрүн эргелиг орган хыналдаларны чорудуп, чурум үрекчизин административтиг харыысалгага онаар эргелиг.

Тываның Энергетика болгаш чуртталга-коммунал ажыл-агый яамызы одаар чүүлдү садып ап тура кичээнгейлиг болурун хамаатыларга сагындырган, чүге дизе шынар дээш демисел эрге-чагырга биле ниитилелдиң ниити айтырыы дээрзин сагындырган.