Ноябрь 1-ден эгелеп Тывада шупту хемнер болгаш хөлдерде эжиндириишкин сезону хагдынган. Ол хүнден эгелеп, хемелер, катерлер, гидроциклдер болгаш өске-даа биче суднолар ээлери болгаш ажыглакчыларының суг объектилеринче кирери хоруглуг.
Биче судноларның күрүне инспекциязының регионалдыг төвүнүң дыңнатканы болза, бо чылдың навигация сезону чаңчылчаан үеден ийи неделя аткаар доозулган. Ооң мурнунда октябрьның 15-те хаап турган болза, бо чылын агаар-бойдус чылыг болганындан суг объектилеринде айыыл чок чорук сезону арай узай берген.
Ындыг болзажок, ОБЯ-ның регионалдыг эргелелини ноябрьның эгезинден эгелеп, республикага агаарның температуразы элээн соой бээрин баш бурунгаар сагындырып турар. Суг объектилериниң кыры дошталып эгелээнинден, суднолар болгаш моторлуг хемелер шимчээшкинини элээн бергедеп келген. Бо байдалдарда, биче судно ажыглакчыларының доштуг сугга дүже бээриниң айыылы элээн улгады бээр. Бо үеде кандыг-даа эжиндириишкин шимчээшкини айыылдыг бооп болурун камгалакчылар сагындырган.
Суг туризми шапкын хөгжүп эгелээн Тывага, бо үеде янзы-бүрү эжиндирер чүүлдер ажыглавышаан хемнерге салдап бадып, сугларга селгүүстеп, хемнер болгаш хөлдерже дыштанылга турлары чорудары айыылдыг. Сөөлгү чылдарда биче хемчээлдиг суднолар флодунуң парыгы каш катап өскен – бөгүнде регионнуң биче суднолар талазы-биле күрүне инспекциязында 2982 эжиндирер чүүлдер бүрүткеттинген, оларның хөй кезии дыштанылга ачы-дузазында хаара туттунган.
Тывада эжиндириишкин сезонун албан езузу-биле хагган болганда, биче хемчээлдиг суднолар башкарар болза, административтиг харыысалгага онаажырын ГИМС ажылдакчылары сагындырган. Административтиг корум-чурум үрээшкиннериниң дугайында регионалдыг хоойлу езугаар, эжиндириишкин сезонун ажыдар мурнунда азы ону хагган соонда биче судно эжиндирип азы башкарып чоруур болза, хууда кижилерни 500-тен 1000 рубль чедир, албан-дужаалдыг кижилерни 1000-ден 3000 рубль чедир, юридиктиг черлерни 3000-ден 5000 рубль чедир торгаалга онаап болур.
Октябрь 26-да эжиндириишкинни соксадыр мурнунда, хемнер доштанып эгелээнинден, паромнар база ажылын тургускан. Тодаргайлаарга, Каа-Хем биле Улуг-Хем кожуун чагыргалары Бельбей, Дерзиг-Аксы, Эйлиг-Хем паромнарының ажылын часка чедир соксаткан. Дош кежиглер ам-даа доңмаан болганда, алды суур: Көк-Хаак, Бүрен-Бай-Хаак, Ильинка, Сизим, Үжеп, Эйлиг-Хем-биле харылзаа ийи ай хире берге болур.
Тываның чазаа ол кожууннар чагыргаларынга автотранспорт болгаш чадаг кижилер эртер дош кежиглерни белеткээр даалганы берген. Чогуур негелдеге дүүштүр кылын дош тургустуна бээрге, ОБЯ албан езузу-биле чөпшээрелди бериптерге, ол оруктап шимчээшкин катап эгелээр. Ол үеге чедир дош кырынче үнери хоруглуг.
Республиканың чазаа суг объектилеринге озал-ондактарны болдурбас база ол хоругнуң күүселдезин чедип алыр дээш, бо чылдың ноябрь 15-тен 2027 чылдың апрель 1-ге чедир уламчылаар «Чуга дош» деп профилактиктиг акцияны чарлаан айтыышкынны үндүрген.