2026 чылдың октябрьның 21-22 хүннеринде Москваның ВДНХ-да «Техноград» комплекизинге болуп эрткен Бүгү-россия чергелиг форумга Тыва Республиканың эртем-нептерелдиг туризм адырында арга-дуржулгазын таныштырган. Ук хемчег эрге-чагырганың, эртемниң болгаш өөредилгениң төлээлерин каттыштырган. Тываның Өөредилге яамызының эртем килдизиниң начальниги Ольга Монгуш, Тываның күрүне университединиң улуг башкызы Минчимаа Ондар база Тываның гуманитарлыг болгаш тускай шинчилелдер институдунуң специализи Любляна Ёнзак Тываны төлээлеп киришкеннер.
Таныштырылга сессия үезинде, Самара облазының, Санкт-Петербургтуң, Башкортостан Республиканың төлевилелдери-биле чергелештир Тываның практиказы чуртта тергиин бештиң санынче кирген.
«Тываның Чазааның чанында эртем, өөредилге, туризм адырының курлавырларын каттыштырган ведомстволар аразының ажылчын бөлүүнүң демниг ажылы – чедиишкинивистиң кол барымдаазы болган. Эртем-нептерелдиг объектилер реестринче Тываның эртем болгаш культура албан черлерин киирер талазы-биле ажыл – бирги базымывыс ол: амгы үеде регионнуң 19 чери даңзыже кирген, өске 29-зу сайгырылгада» – деп, Тываның Өөредилге яамызының эртем килдизиниң начальниги Ольга Монгуш чугаалаан.
Тыва Республиканың арга-дуржулгазының кол чедиишкини – эртемденнерниң автор болганы. Олар эртемже угланган маршрут программазын ажылдап кылгаш, ооң соонда маршрутту турисчи продукт кылдыр тургузуп, туроператорлар-биле кады боттандырып турар.
Россияның Өөредилге болгаш эртем яамызының бадыткаан ийи маршруду: «Тываның геологтуг эрткен үези: бурунгу вулканнардан юр үениң хөмүрлеринге чедир» («Алдын ном» КхАН биле РЭА СС ТывБККШИ-ниң ажылдап кылганы) база «Тыва: эге дөзүнче аян-чорук (Тываның гуманитарлыг болгаш тускай шинчилелдер институдунуң тургусканы) республикага 2026 чылда ажылдап эгелээн. Оон ыңай үш маршрут — «ТывКУ-да эртем делегейи», «Аржааннар: Тываның эм-таң хүрээлери», «Черби-Тапса: геологтуг эпохаларже аян-чорук» — хыналданың сөөлгү чадазында чоруп турар.
Тываның маршруттары эртем билиглерни нептередиринден аңгыда, өөредилге айтырыгларын база шиитпирлеп, регионнуң онзагай өнчүзүн кадагалап арттырарынга үлүг-хуузун киирип турары форум үезинде демдеглеттинген. Президент Владимир Путинниң чарлааны Эртем болгаш технологиялар декадазында (2022-2030) боттанып турар эртем-нептерелдиг туризмни хөгжүдер төлевилел эртем адырынче аныяктарны хаара тударынга стратегтиг база угланыышкынныг.