Хоорай эрге-чагыргазы Тываның найысылалында ийиги ээлчегниң кичээлдер шагын эде тургускан. Кызыл мэриязының өөредилге эргелели аңаа хамаарышкан дужаалды үндүрген. Кижилерге боттуг айыылды тургузуп болур араатаннар – адыгларның хоорай девискээринге бо-ла көстүп келир апарганы-биле, өөреникчилерниң айыыл чок чоруун болгаш кадыкшылын хандырар дээш, түр үениң ындыг эдилгезин кииргенин документиде айыткан.
Документ езугаар, бо хүн - октябрь 15-тен эгелеп, хоорайның 5, 6, 7 дугаар школаларында ийиги ээлчегниң кичээлдерин 30 минута чедир кыскаладып, ол ышкаш класстан дашкаар планнаттынган шупту хемчеглерни соксаткан. Оон аңгыда, ийиги ээлчегниң өөреникчилеринге ийиги улдуңда шупту кичээлдер – бирден чеди дургаарынга чедир 30 минуталаар.
Ук өскерилгелер чүгле Кызыл хоорайның школаларынга хамааржыр дээрзин демдеглээлиңер. Республиканың арткан шупту муниципалдыг тургузугларында болгаш өөредилге черлеринде кичээлдер шагы өскерилбээн.
Амгы үеде Тываның 13 кожуунунда адыглар көзүлгени демдеглеттингенинден, республика Баштыңының айтыышкыны-биле кезээде белен чоруктуң чуруму ажылдап турар. Арга-арыглыг черлерге болгаш ол чоок-кавы девискээрлерге массалыг культура, спортчу, школачы, уруглар хемчеглерин эрттирери хоруглуг. Ада-иелерге ажы-төлүн школаже үдеп чедирерин сүмелээн, арга-арыг чоогунда черлерде чурттап турар чурттакчыларга комендант шагын киирген.
«Чүгле чаңгыс эвес, а өөр адыглар көстүрү көвүдээн. Кайы хаманчок төккен боктар адыглар хаара тырттып турар» - деп, республиканың Арга-арыг болгаш бойдус яамызы дыңнаткан. Эртемденнерниң тайылбырлааны-биле, бо чылын Сибирьниң тайгазында кат-тоорук чегей үнегенинден, хүрең адыглар чурттакчылыг черлер чоогунче үнүп турар апарган. Адыгларның ындыг үнүүшкүннери ооң мурнунда база демдеглеттинип турганын парлаттынган материалдар бадыткаар. Чижээ, 1962 чылда доңнаттар Красноярск крайдан Забайкальеге чедир тайга тооруунуң дүжүдүн чок кылган соонда, Кызыл чоогунга хову-шөлдерге араатаннар көстүп кээп, мал-маган болгаш кижилерже адыглар халдаанының дугайында медээлер «Тувинская правда» солунга парлаттынган. Ынчан Тывага 615 адыгны узуткаан. Адыглар ижээннээриниң мурнунда семирип алыры-биле октябрьда идепкейлиг хевээр артар ужурлуг деп, эртемденнер тайылбырлаан.
Ынчангаш Тыва Республиканың Чазааның кииргени кызыгаарлаашкыннар болгаш хоруглар анаа-ла ындыг хемчеглер эвес, а регионнуң чурттакчы чонунуң айыыл чок чоруу дээш сагыш човаашкын-дыр.
Бир эвес кандыг-бир черге адыг көрүп кагзыңарза, дүрген дуза чедирер албан черлериниң 112 дугаарлыг телефонунче азы «изиг шугумнуң» 8-923-543-31-33 дугаарлыг телефонунче долгаптарын сагындырып тур бис.