Тываның школачылары хостуг үезин солун эрттирип, угаан-медерелин сайзырадыр чаа шөлдүг апарган: Кызыл хоорайда Өг-бүле парыгында республикада бир дугаар интерактивтиг эртем шөлү албан езузу-биле ажыттынган. Регионнуң Баштыңы Владислав Ховалыг Макста бодунуң каналында ол төлевилел «Амыдыралга инфраструктура» национал төлевилелдиң «Таарымчалыг хоорай хүрээлелин хевирлээри» федералдыг программа-биле боттанган деп тайылбырлаан.
170 дөрбелчин метр шөлдүг ойнаар шөлде аңгы-аңгы дериг-херекселдерни болгаш дыштаныр булуңну тускайлаан. Херек кырында, ол – ажык дээр адаанда интерактивтиг музей. Ойнаар черлерде QR-код-ту кылган, ынчангаш уруглар болгаш ада-иелер ойнап тургаш, физиктиг янзы-бүрү болуушкуннар болгаш өске-даа чүүлдер дугайында чаа чүүлдерни билип алырлар.
«Хөлегелер театры», «Электриктиг илчирбе», «Морзениң үжүглели», «Кинематограф» болгаш «Чугаалажыр хоорзалар» деп модульдар-биле оптиканың, чырыктың болгаш үннүң үндезиннерин, ол ышкаш генераторлар, светодиодтар, динамиктерниң ажылдаарын, сигналдарны дамчыдарын болгаш чуруктар солчулгазын шинчилээр аргалыг. 7-12 харлыг уругларга таарыштырган дериг-херекселдерни айыыл чок болгаш быжыг материалдардан кылган болгаш, даштыгаа ажыглаар кылдыр таарыштырган.
«Оюн үезинде янзы-бүрү билиглерни шиңгээдип, боданырын сайзырадырынга дорт харылзаа шөлүн тургускан бис» - деп, Владислав Ховалыг демдеглээн. Ындыг объектилерни тургузары – республиканың келир үезинче угланган салыышкын-дыр деп, ол демдеглээн. «Амгы үениң арга-хевирлери-биле уругларның сайзыралынга дүүштүр, бистиң эртемденнеривистиң болгаш инженерлеривистиң чаа салгалын өөредип, кижизидериниң таваан салып турар бис» - деп, регионнуң удуртукчузу демдеглээн.
Эртем шөлүнүң ажыдыышкынының үезинде, хоорай школачылары дериг-херекселдерниң кезек бүрүзүн сонуургал-биле тудуп, шенеп, эки үнелелди бергеннер. 3 дугаар школаның 6-гы классчызы Аңчы-Белек Иргит ам эш-өөрүн база эккээрин аазаан. «Өөредилге номунда бижип кааны ышкаш, маңаа шупту чүвени тудуп, долгап, билип ап болур-дур - деп, ол чугаалаан. - «Кинематограф» модульду дыка сонуургадым. Дискини долгаптарга, шимчээшкиннер көстүп келир болду. Шагда кинолар болгаш мультиктерни ынчаар тырттырып турган: чурукчулар кадр бүрүзүн аңгы чурааш, ооң соонда чуруктарны каттыштырыптарга, мультфильмни үнүп келир». Ол-ла эртемниң ойнаар шөлүнге электрилиг илчирбени тургузуп, Морзениң үжүглели-биле медээни дамчыдып, хөлегелер театрының көргүзүүн сонуургаан.
Президент Владимир Путинниң чарлыы-биле чарлаан Эртем болгаш технологияларның он чылы-биле «Эртемниг ойнаар шөлдер» төлевилел боттанып турар. Бүгү чуртта ындыг бежен хире шөлдер ажыттынган. Тыва Республикада төлевилелди 2026 чылда «Таарымчалыг хоорай хүрээлелин хевирлээри» регионалдыг төлевилелдиң чаагайжыдар объектилер даңзызынче киирген.