Тываның Чазааның хуралынга «Тыва Республиканың алдарлыг сайгарлыкчызы» чаа хүндүлүг атты бадылаар дугайында хоойлу төлевилелин сайгарып, деткээн. «Тыва Республиканың күрүне шаңналдарының дугайында» хоойлуже өскертилгени киирген Тыва Республиканың Чазааның доктаалының төлевилелин Дээди Хуралга көөр кылдыр чорудар.
Тываның Баштыңы бо чылдың майда, Российжи сайгарлыкчы чорук хүнүнде, регионнуң бизнес-ниитилежилгезиниң төлэлери-биле ужуражып тура, ындыг атты тургузар деп шиитпирлээнин сагындыраал. Владислав Ховалыг төрээн Тывазының хөгжүлдезинге үлүг-хуузун киирип, чаңгыс чер чурттугларынга ажылчын олуттарны тургузуп турар сайгарлыкчыларга четтиргенин илереткен.
«Күрүне шаңналы-биле регионнуң хөгжүлдезинге үлүг-хуузун киирип чоруур бизнес-ниитилежилгениң төлээлерин демдеглээри көрдүнген. Тургузукчу күш-ажылдың болгаш өг-бүле ыдыктарының чылында шаңналды тургусканы үезинде болгаш чөптүг шиитпир деп санап тур мен. Республиканың экономиктиг турум чоруунуң база хамаатыларывыстың чедимчезиниң үндезини – сайгарлыкчы чорукту хөгжүдеринде» – деп, Тываның Баштыңы Чазак хуралының соонда МАХ-та бодунуң каналынга демдеглээн.
Атты тургузарының онза чугулазын республиканың орулгалыг баазазының турум өзүлдези бадыткап турар. 2025 чылдың түңнелдери-биле каттышкан бюджетче орулгага үндүрүгден киирилделер 11 432,4 млн рубль четкен, 2024 чылдың көргүзүүнден 12,3 хуу хөй, а 2026 чылда санааны болза – 14 226,2 млн рубль. Хүндүлүг атты доктаатканы Тыва Республиканың турум болгаш өзүп турар бюджедин хевирлээринге бизнестиң улуг үлүүн айтып турар.
Регионда улуг ажыл берикчилери сайгарлыкчы чорук секторун тургузуп турар. Бо хүнде биче болгаш ортумак сайгарлыкчы чорук субъектилериниң саны 10 459 хире. Сөөлгү беш чылда бизнестиң киржилгези-биле деткимчениң комплекстиг аргаларын ажыглап, республикада тудуг ажылдарының хемчээли 3 ажыг катап – 8,9 млрд рубльдан 33, 3 млрд рубль чедир өскен. 11 чаа школаны, кадык камгалалының 50 ажыг объектилерин, 4500 олуттуг спортчу-культура төвүн ажыглалче киирген. 2025 чылда 466,9 муң дөрбелчин метр чуртталга шөлүн дужааган, ооң мурнунда чылдан 36,9 хуу хөй. Республиканың сайгарлыкчылары уругларга, ол ышкаш ТШО киржикчилеринге болгаш оларның өг-бүлелеринге гуманитарлыг болгаш спонсор дузазын чедирип, бедик хамааты туружун көргүзүп турарлар.
Свердловск, Нижегородск база Самара областары, Бурят Республика, Иркутск область база Забайкалье край дээн ышкаш Россияның элээн каш регионнары сайгарлыкчыларга шак ындыг хүндүлүг аттарны тыпсып турарын демдеглезе чогуур. Тываның сайгарлыкчы чорук ниитилежилгезинден шак ындыг шаңналга хөй-ниитиниң дилээ база бар.
Экономикаже улуг инвестицияларны киирип, бюджетче үндүрүг киирилдезин көвүдедип, чаа ажылчын олуттарны тургусканы дээш хүндүлүг атты тыпсырын хоойлу төлевилелинде айыткан. Ол ышкаш Тываның социал-экономиктиг хөгжүлде программаларын боттандырарынга идепкейлиг киржилгезин база тус чер продукциязының бедик шынарын чедип алганын база өөренип көөр.