Т
ываның Баштыңы Владислав Ховалыг Москвага ажылчын аян-чоруктан чанып келгеш, Үстүү-Хүрээни катап тургузарының дугайында чугааны чорудар дээш, дарый ажылчын хуралды чыгган. Ужуражылгага Тываның Камбы ламазы Гелонг Лоден Шераб, Россияның буддистер Ассамблеязының удуртукчузу Пандито Камбы-лама Гелек Нацык-Доржу, Тываның Баштыңының шажын талазы-биле чөвүлекчизи Игорь Башкы база «Үстүү-Хүрээ» деп дириг хөгжүм болгаш сүлде-сүзүктүң делегей чергелиг уран чүүл фестивалының үндезилекчизи Игорь Дулуш дээш, өскелер-даа киришкеннер.
«Үстүү-Хүрээ» деп сарыг шажын хүрээлер комплекизинге өрт үнген медээ тыва чонну дүвүредипкен. Баш бурунгаар дыңнатканы-биле алырга, өрт чырык-биле ажылдаар котелда кыска үрелиишкинден өөскээн болган. Өрттен кым-даа когараваан, ындыг болзажок хүрээни ам база катап тудар деп шиитпирлээн.
«Үстүү-Хүрээ» регионалдыг ужур-уткалыг культура өнчүзү болганда, ынчангаш Тыва Республиканың ажыл-чорудулганың чамдык хевирлеринге лицензия бээр болгаш хайгаараар албанының специалистери ооң кайы хире үрелип когараан байдалын үнелээри-биле ол-ла хүн Чөөн-Хемчик кожуунче үнген турган. Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг ол үеде Москвага тургаш, болган өрттүң дугайында дыңнадыгны алган дораан-на байдалды бодунуң контролюнга алган. Багай чүве болбааны эң кол деп, чугаалаан.
«Буддизмниң мерген өөредии ындыг шенелделерни оожум хүлээп алырын сургап турар. Кажан бир-ле чүве үрелип азы өрттенип каар болза, шаптараазыннар, айыыл-халап, чыглы берген багай чүүлдер ооң-биле кады чоруй баар деп бистиң чүдүлгевисте айтып турар» - деп, ол демдеглээн.
Ужуражылга үезинде лама башкылар боттарының баш бурунгаар санал-оналдарын чугаалаан. ХХI чүс чылда катап туткан хүрээ тулааланчак черде турар болгаш, ону катап тургузар айтырыг арай берге. Ынчангаш ам бүгү байдалдарны, амгы аргаларны өөренип көрүп, ооң иштинде тудуг материалдарын шилиирин кичээнгейге алыр апаар. Ол ышкаш комплексти чаагайжыдып, аңаа ламаларның чурттаар байдалын тургузарын база чугаалашкан.
Тываның Баштыңы республикада сарыг шажынның ыдыктыг кол черлериниң бирээзинге эде тудуушкун ажылын дарый эгелээрин айтып, ону Камбы-лама эргелели хайгааралга тудуп, тудугну кылырда буддийжи каноннарны шыңгыы сагыырын, культурлуг өнчү-объектизинге хамааржыр негелделерни өөренип көөрүн сагындырган.
«Делегей төөгүзүнде хөй-ле ыдыктыг улуг черлер өртке алзып турган болгаш, олар кезээде катап тургустунуп турган. Оттуң чалбыыжы-биле ооң мурнундагы шаптараазыннар чорупкан, ам чаа хүрээни тудары кижи бүрүзүнге буян чыып алыр арганы берип турарын лама-башкылар айыткан. «Үстүү-Хүрээ» - архитектура объектизи болурундан аңгыда, чоннуң сыныш чок сүлде-сүзүүнүң, балаттынмас төөгүзүнүң, катаптаттынмас культуразының төвү-дүр. Бистиң чонувус чаңгыс демниг чоруу-биле ону хүл адаандан катап диргизип эккээр дээрзинге бүзүрээр мен, бо удаада база ону шыдаптар бис» - деп, ол МАХ-та бодунуң каналынга бижээн.
Владислав Ховалыг «Үстүү-Хүрээни» катап тургузары бүгү республиканың ниити хүлээлгези деп кыйгырган. Тыва Республиканың социал болгаш культура төлевилелдерин боттандырынга деткимче көргүзер «Содействие» регионалдыг фондуга аңгы агар санны ажыдып, чүдүкчү чондан, күзелдиг кижилерден, буянныг спонсорлардан болгаш инвесторлардан өргүлдү чыып, ону чаа хүрээ тудуунче мөөңнээр деп шиитпирни чыылганнар үндүрген. Өрттенген шөлдү аштап арыглаарынче шыырак организацияларның күштүг техниказын хаара тударын база чугаалашкан. Республиканың Баштыңы улуг тудуг төлевилелиниң турар черин боду көрүп, тускай мергежилдиг специалистер болгаш шажын ажылдакчылары-биле шуптузун сайгарып чугаалажыр дээш, ол черге бөгүн барып ажылдаар.