Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг бодунуң болгаш республика чазааның өмүнээзинден Кара-Күске Күнзекович Чоодунуң өг-бүлезинге, чоок улузунга, ол ышкаш республиканың бүгү чурттакчыларынга Тываның улустуң чогаалчызы, алдарлыг журналистиң амы-тынындан чарылганы-биле ханы кажыыдалын илереткен. Чогаалчының чуртталгазы бөгүн өлүмнүг машина озал-ондактан үзүлген.
«Кара-Күске Күнзекович Чоодунуң чок болганының дугайында медээни ханы муңгарал-биле хүлээп алдым» - деп, ол Макста бодунуң каналынга бижээн. Бо чылын чогаалчы 90 харлаан юбилейин демдеглеп эрттирген, ынчалза-даа назы-хары улгады берген-даа болза, ол чиик-сергек турган. «Шүлүк мөөрейинге киржир дээш кожуун бар чорааш, ооң назыны орукка төнген. Ол төрээн дылынга, чогаадыкчы ажылынга уругларның ынакшылын деткиир дээш бар чорааш, сөөлгү шагынга чедир бодунуң мергежилинге шынчы болуп арткан» - деп, Владислав Ховалыг чугаалаан.
Кара-Күске Күнзекович Чооду 1936 чылдың май 5-те Тыва Арат Республиканың Тес-Хем кожууннуң Самагалтай суурга төрүттүнген. Келир үениң шүлүкчүзүнүң чашкы үези кадыг-дошкун эрткен. Репрессияга таварышкан кижиниң оглу болур бичии өскүс Кара-Күскени өөредилгезинден үндүрүп, чурттаар чер чок кылып каан. Ол дүнелерде школага хонуп алыр дээш, бүдүү кире бээр чораан. Директор ону эскерип кааш, шыдаар шаа-биле дузалашкан. Бодун азыраар дээш, эрте ажылдап эгелээн. Эки кижилерниң дузазы-биле чеди классты дооскан.
Бергелер турза-даа, ол эртем-билигни чедип алган: баштай Кызылдың көдээ ажыл-агый техникумун (1961), ооң соонда Кызылдың күрүнениң башкы институдун (1969) дооскан. Кадарчылап, трактор мунуп, агрономнап ажылдаан, оон хоорайже көжүп келгеш, тус чер солуннарының редакцияларынга ажылдап эгелээн. «Тываның аныяктары», «Сылдысчыгаш», «Шын» солуннарның килдис эргелекчилеп база харыысалгалыг секретарьлап, «Улуг-Хем», «Хем-Белдири», «Эне сөзү» солуннарга редакторлаан.
Кара-Күске Күнзекович Чооду «Дамды» (1969), «Хүннээрек» (1974), «Соок доңар бе?» (1977), «Анайларым» (1986), «Карманымда чүү барыл?» (1996) деп уругларга бодунуң номнары-биле номчукчуларның ынакшылын чаалап алган. 2002 чылда Кызылга парлаттынган «Дүштерни садар турган болза» деп орус дылда очулгалыг уругларга шүлүктер ному Тываның школачыларының эң ынак номнарның бирээзи апарган.
Авторнуң тожу тываларының дугайында очерктери хөй-ниитиниң хөлзээшкинин болдурган. Хөй санныг бо үндүрүлгелери дээш 1992 чылда чогаалчы, журналист Кара-Күске Чоодуга литература болгаш публицистика адырында ТР-ниң күрүне шаңналын тывыскан.
Кара-Күске Күнзекович Эзир-Кара дугайында тоолчургу чугааны катап диргизип, республиканың амыдыралында чугула болуушкуннарның бирээзи болган 1930-40 чылдарда Тывага ханның репрессиялар үезинде тиилеттирбээн чоннуң демдээ апарган аъттың база ооң ээзи С. Санданмааның дугайында архив материалдарын бир-ле дугаар парлаан. ТР-ниң Президентизиниң кубогу дээш «Эзир-Кара» аът чарыжы, 1993 чылдың июнь айда Ак-Эрик суурга аътка тураскаал, «Эзир-Кара» деп танцы болгаш ыры-биле алдарлыг аътты мөңгежиткен.
Кара-Күске Чооду чонга билдингир ырларның автору, ооң шүлүктеринге Тываның ат-сураглыг композиторлары ырыларны бижээн. Аңгы-аңгы жанрларга: уругларга шүлүктер, чогаалдар, уруглар чугаалары, төөгү-публицистиктиг очерктер, йөрээл шүлүктер, каттырынчыг шүлүктер, ырылар дээш, оон-даа өске 20 ажыг номнарны парлаттырган.
Назы-хары улгады-даа берген болза, ол кезээде тыва ниитилелдиң идепкейлиг кижилериниң бирээзи болуп арткан. Хөй санныг шаңналдар болгаш аттарның эдилекчизи. Тыва Республиканың алдарлыг ажылдакчызы (1996), Россияның Хүндүлүг донору (2004). Тыва АССР-ниң Дээди Чөвүлелиниң Президиумунуң Хүндүлел бижии-биле (1987), «Күш-ажылдың хоочуну» (1986), «Күш-ажылчы шылгаралы дээш» (2006) медальдар-биле, Тыва Республиканың Юбилейлиг медалы-биле (1944-2004), «ССРЭ-ниң бирги чадазының донору» (1976) деп медальдар-биле шаңнаткан. Ол ышкаш «ХХ чүс чылдың эң-не тергиин уруглар ырылары дээш» (2001) мөөрейден дипломну алган дээш, оон-даа өске шаңналдарлыг.
«Өскүс чуртталганы, кадыг-дошкун дайын чылдарын эртсе-даа, бодунуң номнарының арыннарынга кайгамчык экииргээн көргүскен. Ооң байлак чогаадыкчы салым-чаяаны, уруглар чогаалының сайзыралынга киирген үлүг-хуузу кезээ мөңгеде бистиң-биле артар» - деп, Владислав Ховалыг кажыыдал бижиинде бижээн.