Ооң мурнунда октябрь 6-га чедир узадып турган республикада өртке удур тускай чурум албан езузу-биле бөгүн доозулган. Тывада агаарның температуразы бадып эгелээни-биле ол чурумну ам узадырының барымдаалары чок. Ындыг болзажок, регионда хүрең адыглар бо-ла көстүп келир апарганы-биле регионда айыыл чок чорук чуруму ам-даа күштүг болуп артакынын Тываның арга-арыг яамызы сагындырып турар. Тываның Баштыңының 2026 чылдың сентябрь 17-де «Чурттакчылыг черлерже адыгларның чоокшулап турары көвүдээни-биле, Тыва Республиканың чурттакчыларының айыыл чок чорук хемчеглерин күштелдирер дугайында» № 468-РГ айтыышкыны езугаар, Тываның чурттакчыларынга болгаш аалчыларынга арга-арыг девискээрлеринче кирери шуут хоруглуг.
Бедик серемчилел чурумунуң үезинде, арга-арыглыг девискээрлеринче болгаш ол чоогунда черлерже, ол ышкаш тайга-даксыл болгаш хову-шөлдүг кожууннарның агаар-бойдузунче хамаатыларның болгаш хуу автотранспорттуң үнүүшкүннерин хораан. Арга-арыглыг черлерге массалыг культура, спортчу, школачы болгаш уруглар хемчеглерин эрттирип болбас. Арга-арыг чоогунда чурттакчылыг черлерге улуг кижилерниң хайгааралы чокка назы четпээннерни даштыгаар үндүрүп болбас. Тайгалыг черлерде суурларда комендант шагын чарлаан.
Шыңгыы хемчеглерни тоомчага албайн баары өлүмнүг айыылга чедирип болур. Сентябрьда Тожу кожуунга дыштаныр дээш ужуп келген Москваның чурттакчызы тайга черге араатан аңга таварышкаш, өлген. Ынчап кээрге, эрткен неделяда суурлар болгаш малчын турлаглар чоогунга адыглар он хире катап көзүлген. Октябрь 5-те Кызыл чурттакчыларының, ооң иштинде бичии уругларның эң-не ынак дыштаныр чери Тываның Национал парыгынга хүрең аңны эскертинген. Полиция биле Тываның аңныыр хайгааралының күрүне комитединиң ажылдакчылары адыгны хоорайдан дашкаар ойладырын оралдашса-даа, ол каржыланы бээрге, ону узуткаар ужурга таварышкан.
Тываның Чазааның аппарат хуралында, Чазак даргазының оралакчызының албан-хүлээлгезин күүседип турар даргазы Уран-оол Ондар кижилерниң чурттап олурар черинче мажаалайның чыт хагарын болдурбазы-биле, аъш-чем артыын үезинде чок кылып, арга-арыгже үнмес кылдыр муниципалдыг чагыргалар аңныыр ажылдакчызы-биле тайылбыр ажылдыг рейд үнүүшкүннерни доктаамал чорударын дааскан. Турлаглар чоогунче адыглар болгаш бөрүлер чоокшулап келген медээлерче дүрген хөделир даалганы Аңныыр хайгааралының күрүне комитединге берген.
Тываның Арга-арыг яамызы тайга-таңдыда чүгле чаңгыс адыг эвес, а бөлүк адыглар бо-ла көстүп келгени демдеглеттингенин дыңнаткан. Бо чылын кат-чимистиң болгаш тооруктуң ховар үнгенинден, димзенген адыгларны бок төккен черлер хаарв тудуп турар.
Бир эвес адыг эскерип кагзыңарза, 8-923-543-31-33 дугаарлыг изиг шугумче азы кожууннуң азы хоорайның чаңгыс аай диспетчер албанынче дарый долгаңар.
Тываның Арга-арыг яамызының баш бурунгаар медээзи-биле алырга, 2026 чылдың өрт сезону октябрьның ортан үезинде төнер. Бо чылын Тывада ниитизи-биле 6157,85 га черде 82 арга-арыг өрттери демдеглеттинген, эрткен чылдан ийи катап эвээш. 2025 чылдың өрт сезону эгелээнден бээр арга-арыг фондузунга 18355,88 га ниити шөлдүг 179 арга-арыг өрттери бүрүткеттингенин сагындыраал. Сан талазы-биле 2,1 катап, азы 97 өрт болган, а шөлүнүң талазы-биле 12198,03 га, азы 2,9 катап эвээжээн. Арга-арыг девискээрлеринче кирерин, одаг кыпсырын бүрүнү-биле хорааны дээн ышкаш кызыгаарлаашкын хемчеглери арга өрттериниң санын эвээжедиринге улуг рольду ойнаан.