Главная
Пресс-служба
Медээлер

Владислав Ховалыг инаугурацияны чаа улуг сорулгаларның эгези деп адаан

29.09.2026 09:55

Тыва Республиканың Баштыңының инаугурациязының үезинде Владислав Ховалыг бүзүрелди көргүскени дээш чаңгыс чер чурттугларынга өөрүп четтиргенин илереткен. Ооң болгаш командазының бирги хуусаазында шилип алган курузунуң шынныын соңгулда түңнелдери бадыткаанын ол онзалап демдеглээн. Эрткен хуусааның эгезинде, 2021 чылда, соңгулда мурнунда ужуражылгалар үезинде регион чурттакчыларының саналдаан инициативалары шупту күүсеттингенин Владислав Ховалыг демдеглээн. Ол ышкаш келир чылдарда мурнады шиитпирлээр айтырыгларны тодаргай айтып, чедип алган чүүлдер чүгле бурунгаар хөгжүлдениң үндезини деп онзалап айыткан.

Россияның национал төлевилелдери болгаш регионалдыг хөгжүлде программалары-биле дүгжүп турар Тываның 2030 чылга чедир хөгжүлдезиниң узун хуусаалыг стратегиязы – кол угланыышкын.

Владислав Ховалыг Россияның Президентизи Владимир Путинге бүзүрели база Тываның чидиг айтырыгларын билип, республиканы кезээде деткип турары дээш база Сибирь федералдыг округта бүрүн эргелиг төлээ Анатолий Серышевке регионалдыг эгелээшкиннерни деткип чорууру дээш четтиргенин илереткен. Күрүне Думазының чаа IX чыыжының депутаттары база Тывадан сенаторлар-биле тургузукчу кады ажылдажылгага идегелин илереткен. Регионга салдынган сорулгаларын чедип алырынга херек бүгү чүүлдер бар дээрзин ол айыткан: федералдыг деткимче, күштүг башкарыкчы команда, эң-не кол чүүл – төрээн черинге бердинген күш-ажылчы кижилер.

«Республикавыстың салым-чолу дээш харыысалганы база катап хүлээнип алыры меңээ алдар-дыр. Мурнувуста хөй ажылдар манап турар. Чоокку чылдарда сорулгавыс – республиканың хөгжүлдезин уламчылаары, чаңгыс чер чурттугларывыстың амыдырал-чуртталгазының шынарын бедидери, айыттынган бүгү-ле планнарывысты эчизинге чедирери. Экономика, инфраструктура база социал адырда быжыг үндезинни салып алган бис, ынчалза-даа чедип алган чүүлдерге доктаавас ужурлуг бис» – деп, Владислав Ховалыг чугаалаан.

Тываның Баштыңы чоокку беш чылда инфраструктура хөгжүлдезин дүргедедири, Кызыл-биле ыраккы кожууннарны харылзаштырган амгы үениң оруктарын тудары – улуг хемчээлдиг ажылдың чугула угланыышкыны кылдыр демдеглээн. Муң-муң өг-бүлелерниң амыдыралының шынарынга дорт хамаарылгалыг чүүл - бажыңнарга чылыг болгаш чырык хандырылгазынче онза кичээнгейни угландырар. Бо улуг айтырыгны шиитпирлээри-биле Россияның Чазааның Даргазы Михаил Мишустинниң келгени ышкаш, республиканың удуртулгазы регионче федералдыг төптүң доктаамал кичээнгейин хаара тудуп, федералдыг акшаландырыышкынны эң-не бедик деңнелче көдүрер сорулгалыг.

Владислав Ховалыгның планнары социал адыр — өөредилге болгаш кадык камгалалынче онза кичээнгейни салган. Тываның Баштыңы кожуун бүрүзүнге шыырак башкылардан бедик шынарлыг өөредилгени чедип алырынга байдалдарны тургузуп, спортту база салым-чаяанныгларны сайзырадып, аныяктарның төрээн черинге артып каар аргазын демдеглээн. Амгы үениң эмчи дузазы езулуг чедингир болзун дээш, кадык камгалалында көдээ эмнелгелерниң болгаш фельдшер пунктуларының чепсеглээшкининче күжениишкиннерни угландырар. Тускай шериг операциязының киржикчилеринге болгаш оларның өг-бүлелеринге комплекстиг деткимче хемчеглерин уламчылаар, деткимчениң амгы хемчеглерин калбартыр, ооң иштинде ажылче хаара тударынга болгаш катап тургустунарынга дузаны көргүзер.

Тываның Баштыңы агроүлетпүр комплекизин база мал ажыл-агыйын болгаш ус-шеверлел ышкаш чаңчылчаан адырны деткиири кол угланыышкын кылдыр адаан. Бо чүүлдер чүгле экономиканы эвес, а чоннуң төөгүзү база чаңчылчаан амыдырал-чуртталгазы-биле ханы харылзаалыг деп, Владислав Ховалыг онзалап демдеглээн. «Хойжу» төлевилелди болгаш көдээ ажыл-агый бараан бүдүрүкчүлерин, продукция болбаазырадылгазын, биче болгаш ортумак сайгарлыкчы чорукту деткиир программаларны боттандырарынче онза кичээнгейни угландырган.

Экономикада улуг инвестиция төлевилелдерин боттандырарынче, ооң иштинде республикада ажылдап турар российжи компаниялар-биле кады ажылдажылганы уламчылаар. Владислав Ховалыг чарган дугуржулгаларга даянгаш, инвесторлар моон-даа соңгаар чүгле регионнуң эвес, а объектилери туттунуп турар кожуун бүрүзүнүң социал-экономиктиг хөгжүлдезинге идепкейлиг киржиринге бүзүрелин илереткен. Ооң мурнунда ышкаш, эрге-чагырганың шиитпирлери чонче угланган болгаш бюджет социал угланыышкынныг болур деп, Тываның Баштыңы демдеглээн.

Владислав Ховалыгның бодалы-биле алырга, Тывада 2026 чылдың демдээ — Тургузукчу күш-ажылдың болгаш өг-бүле ыдыктарының чылы — дараазында беш чыл планының өзээн тургузар ужурлуг. Ол шупту политиктиг партияларны болгаш хөй-ниити организацияларын республиканың чазаа-биле күжениишкиннерин каттыштырып, регионну хөгжүдеринче кыйгырган. Тываның Баштыңы чаа албан-дужаалче киргениниң езулалын «Кады бурунгаарлаар бис, бүгү Тываның келир үезин кады тудар бис!» деп кыйгырыг-биле дооскан.