Хамаатыларны интернет четкизинге мегелечилерден камгалаар сорулгалыг «Күрүне кижилерге дээш» деп федералдыг төлевилел езугаар Күрүне ачы-дузалары порталында «Четкилерде мегечилерден камгалал» чаа сан-чурагай сервизи ажылдап эгелээн. Ону амыдырал байдалдарын шиитпирлээр ажыл-чорудулгага даянып, Россияның Сан-чурагайлыг хөгжүлде яамызы база РФ-тиң Чазааның чанында Аналитика төвү тургускан.
Бир эвес силерниң аккаунтуңарже кирерин оралдашкан болза, чижээ паролюңарны азы кодуңарны SMS таварыштыр айтып берген болзуңарза, «Мегечилер Күрүне ачы-дузаларынче кирерин оралдажып турар» дээн ышкаш таварылгада аккаунтуңарны канчаар катап тургузуп алырының дугайында тодаргай тайылбырны бээр. Бир эвес «Интернетте мегечилерден камгаланыксап тур мен» деп кезекке, быжыглаттынган дугаарны ажыглап тургаш, чээлилер, харылзаа керээлери болгаш өнчү-хөреңги садыглажылгазы чорударын оралжадыышкыннар турган болза, аккаунтыны камгалаар база телефонче долгаарынга бот-хоругну салып алыр дугайында сүмелерни система айтып бээр. Интернетте айыыл чок чорук кайы хире камгалаттынганын сан-чурагай гигиеназының хыналда даңзызын ажыглап, хынап болур.
Оон аңгыда, чаа сервистиң арнында сан-чурагай билиглеринге өөредилге курстары, ооң иштинде дипфейктер илередир база сан-чурагай билиглерин хынаар чурагай билиглеринге викторина дээш, амгы үеде 86 дыңнадыглар схемазы бар.
Аңгы-аңгы бөлүктерде мегечилерге алзыычал деп санаттынып турар уругларга болгаш улуг назылыг кижилерге сүмелер бар. Фишингини камгалаары-биле, идегелдиг парольдарны тургузуп алырын база телефон таварыштыр мегелээшкинге алыспазынче онза кичээнгей угланган. Сервистиң арыннарында Россияның ИХЯ-зының ажыктыг айтылгаларын салган, Россияның ИХЯ-зының албан езузунуң сайтызы таварыштыр айыылдыг курлавырларга хамаарыштыр билдириишкиннерни канчаар киирерин азы хоралыг курлавырны канчаар дыңнадып болурун, ол ышкаш чээлилер төөгүзүнче болгаш сим-карта хыналдазынга хамаарышкан айтырыгларга харыылар бар. Эргелерин камгалаарынга халас консультация болгаш юридиктиг дуза алыр ажыктыг айтыглар база бар.
Регионнуң ИХЯ статистиказы-биле алырга, Тываның чурттакчыларынга сан-чурагай болгаш онлайн айыыл чок чорук билиглерин бедидери чугула айтырыг болуп артпышаан. Чоокта чаа Кызыл хоорайдан 71 харлыг кырган эмнедир дээш аңгылап алган турганы 500 муң рубль акшазын бузуркчуларже шилчиткени республикада бүрүткеттинген бир улуг мегечилер херээ болган. Кем-херек үүлгедикчилери Роскомнадзорнуң болгаш Росфинмониторингтиң ажылдакчылары кылдыр таныштыргаш, ооң адында 173 чээли билдириишкиннери киргенин улуг назылыг кижиге дыңнаткан. Августа Кызылдың чурттакчызы эжиниң дилээнге бүзүреп, мошенниктерже 23 муң рубльди шилчиткен, херек кырында ооң агар санынче хакерлер кирген болган.
Кызылдың чурттакчызы айклаудунче кирерин дилээн танывазы кижиге интернет таварыштыр дузалашкан. Кызылдың чурттакчызы айфонунче чоруткан логин биле парольче кире берген, ооң соонда танывазы кижи ооң айфонунче кире бергеш, телефоннуң ээзинден акша негеп, айфонун дуглап кааптар мен деп коргуткан. Телефонун ырактан хаап каапканының түңнелинде, ол ажыглаттынмас апарган.
Тываның ИХЯ-зы сүмелээни болза: бодуңарның логиниңерни, паролюңарны, смс-кодуңарны кымга-даа айтып бербеңер; танывас улузуңарже телефонуңар экранын скриншоттааш чорутпаңар; чүгле албан езузунуң капсырылгаларын ажыглаңар, интернет таварыштыр барааннар садып ап тургаш, айтып бергени айтыгларга азы файлдарга серемчилелдиг болуңар; бир эвес долгап келген кижи Төп банкыдан азы хоойлу-дүрүм камгалаар органнардан мен дээр болза, дораан өжүрүп кааптыңар. Акшаны «айыыл чок агар саннарже» кажан-даа шилчитпеңер, а бир эвес кеземче херээнге онаарын азы бо чугааны кымга-даа чугаалавазын дилээр болза, ол дээрге мегечи чоруктуң ылап шын демдээ-дир.