Шупту 187 участок соңгулда комиссияларының медээзи-биле алырга, Тывага 165978 кижи, азы соңгукчуларның ниити санының 80,15 хуузу сентябрь 20-ниң 18:00 шакка чедир бадылаан. Республикада соңгуур эргелиг 207096 чурттакчы бар. Тыва Республиканың Соңгулда комиссиязының медээзи-биле алырга, Өвүр кожууннуң чурттакчылары эң идепкейлиин көргүзүп, бадылаашкынга соңгукчуларның 95,11 хуузу киришкен.
Республиканың Баштыңы Владислав Ховалыг бодунуң блогунда Тываның чурттакчыларының идепкейлиг киржилгезин демдеглеп, соңгукчуларнуң бедик деңнелдиг хамааты туружу дээш өөрүп четтиргенин илереткен:
«Бо хүннерде соңгуур үени тып, участоктарынга келген чаңгыс чер чурттугларымга сеткилимниң ханызындан четтиргеним илереттим. Чуртунуң, төрээн республиказының амыдыралынга бердингениңер болгаш хамааты харыысалгаңар дээш четтирдим» - деп, Тываның Баштыңы МАХ-та бодунуң каналынга бижээн.
Сентябрьның 20-де 18:00 шакка чедир Кызылда соңгукчуларның 67,11 хуузу бадылаан.
Регионалдыг Соңгулда комиссиязының дыңнатканы-биле алырга, республикада бадылаашкын штаттыг чурум ёзугаар, хомудалдар болгаш хоойлу хажыдыышкыннары чокка болуп эрткен. Соңгуур эргезин ажыглап четтикпээн улус соңгулда комиссиялары хагдырарынга чедир эргезин ажыглаан.
Сентябрьның 18-тен 20-ге чедир Тываның чурттакчылары Тыва Республиканың Баштыңын, Россия Федерациязының Федералдыг Хуралының Күрүне Думазының тоску чыыжының депутаттарын, Дээди Хуралдың депутадын, ол ышкаш муниципалдыг кожууннар болгаш суурлар болгаш хоорайларның Төлээлекчилер хуралдарының депутаттары дээш соңгаанын сагындыраал. Чаңгыс аай бадылаашкын хүнүнде Тывада шупту 11 соңгулда кампаниязы болуп эрткен.
Республиканың чурттакчыларынга соңгулдалар чаңчыл езугаар чугула болуушкун апарган: бадылаашкынның бирги хүнүнде-ле хөй кезии соңгаан. Сентябрь 18-тиң кежээкиниң 20 шакка чедир бүгү тыва соңгукчуларның чартыындан хөй кезии — 51,05 хуузу бадылаан. Чаңгыс чер чурттуглар тыва хептерин кеткилепкен, коллективтери болгаш өг-бүлелери-биле кээп соңгааннар. Тывада бадылаашкынның ийиги хүнү регионалдыг байырлал — Хөй ажы-төлдүг өг-бүлелер хүнү-биле капсыралажып, бүдүн өг-бүлези-биле соңгулдаларга киржир арганы берген.
Тускай шериг операциязында 4 муң ажыг шериг албанныглар чаңгыс чер чурттуглары-биле деңге соңгулдаларга киришкен: Тыва Республиканың Соңгулда комиссиязының кежигүннери көжүп чоруур тускай хааржак-биле ынаар үнүүшкүннү кылган. Сентябрьның 8-тен 16-га чедир мурнуку шугумда дайынчылар Луганск биле Донецк Улусчу Республикаларга, ол ышкаш Запорожье биле Ростов областарга бадылаан. Оларның аразында бистиң алдарлыг чаңгыс чер чурттуувус, Россияның Маадыры Найыр Кыргыс база бар. Тываның соңгулда комиссиязының даргазының оралакчызы Олег Фортуна, Тываның соңгулда комиссиязының аппарат ажылдакчызы Альберт Ховалыг, Тываның Баштыңының ТШО айтырыгларының талазы-биле тускай төлээзи Тимур Куулар болгаш өскелер-даа девискээрден дашкаар комиссияларның ажылын организастаарынга киришкен.
Хөй-ниити хайгаарал төвүнүң операторлары соңгулда чорудуун хайгаарап, соңгулда участоктарында байдалды ол черниң үе-шагы-биле хынап турар. Соңгулда хүннеринде төп бүдүн хүн-дүн дургузунда ажылдаан. Соңгукчуларга 8 (39422) 2-32-36 дугаарлыг «изиг шугумну» ажылдаткан, аңаа олар чурум хажыдыышкыннарын дыңнадып азы сонуургаан айтырыгларын салып болур.