Тывада чаңчылчаан российжи сүлде-сүзүк болгаш мөзү-шынар үнелиг чүүлдеринге үндезилеттинген аныяк салгалды кижизидериниң чаңгыс аай системазы ажылдап кылдынган. Бо ажылдың бир кол чепсээ – 2026–2028 чылдарда «Херелдер» губернатор төлевилелин боттандырарында.
Россияда чарлаттынган Чоннуң чаңгыс деминиң чылы болгаш регионда Тургузукчу күш-ажылдың болгаш өг-бүле ыдыктарының чылында Тываның Баштыңы Владислав Ховалыгның инициативазы-биле эгелээн бо төлевилел эрге-чагырга органнарының, өөредилге болгаш культура албан черлериниң, өг-бүлелерниң, хөй-ниити организацияларының, шажын чүдүлге дагдыныкчыларының күжениишкиннерин каттыштырган. Уруглар болгаш аныяктар-биле дорт харылзаа, культурлуг болгаш өөредилге хемчеглери, спорт, өг-бүле ужуражылгалары, чырыдыышкын программалары дамчыштыр ажыттынар Россияның 17 үндезин үнелиг чүүлдери – ооң үндезини.
Республиканың шажын-чүдүлге лидерлери-биле кады ажылдажылга бо ажылда кол черни ээлээр. Төлевилелде Камба-Лама эргелелиниң, Православ хүрээниң, Тываның Дээди Хамының төлээлери – төлевилелдиң доктаамал киржикчилери. Аныяктарга өг-бүлениң үнезин, улуг кижилерге хүндүткелди, харыысалгалыг чорукту, төрээн чуртка ынакшылды, бот-боттарынга дузалажырын, культурлуг ужур-чаңчылдарны кадагалап арттырарын билиндирери – оларның сорулгазы.
Төлевилелдиң күүселдези-биле аңгы-аңгы шажын организацияларының төлээлериниң ведомстволар аразының хуралы болуп эрткен. Аңаа аныяктарның сүлде-сүзүүнүң болгаш мөзү-бүдүжүнүң үнелиг чүүлдерин канчаар быжыглаарын база оларга айыыл чок болгаш таарымчалыг байдалды канчаар тургузарын кады сайгарып көргеннер. Бо ажылга эрге-чагырга органнары болгаш шажын чүдүлгеден аңгыда, өөредилге черлерин, ада-иелерни, хөй-ниити организацияларын база хаара тудары чугула.
Муниципалитеттерде практиктиг ажылдар чоруп турар. Шажынчы дагдыныкчылар —Антоний ада, Шолбан башкы, Аржаан башкы дээш, оон-даа өскелерниң киржилгези-биле Бай-Хаак, Ак-Довурак, Кызыл-Мажалык, Чадаанага өг-бүле чыыштары болуп эрткен. Киржикчилер ажы-төл кижизидилгезин, өг-бүлениң ролюн, ужур-чаңчылдарны дамчыдарын, амыдыралдың үндезин угланыышкыннарын аныяктарга хевирлээрин чугаалашкан.
Аныяктар-биле ажык чугаа – төлевилелдиң база бир чугула кезээ. Кызылда Аныяктар ордузунга, Россияның Аныяктар хүнүнге тураскааткан ужуражылга үезинде, аныяктар шажын-чүдүлге лидерлери, ИХЯ-ның төлээзи, психолог-биле ужурашканнар. Аныяктарның нарын айтырыгларын аңгы-аңгы көрүштерден дыңнаары, ону оожум, ажык сайгарарынга дузалап, бот-боттарынга хүндүткелдиг болгаш бүзүрелдиг байдалды тургускан.
«Херелдер» төлевилелди боттандырып эгелээнден бээр 27 ажыг хире хемчег эрткен. Өөредилге программалары, культура фестивальдары, спортчу маргылдаалар, эртем-практиктиг конференциялар, мөөрейлер болгаш акциялар ында кирген. 1100 хире кижи аңаа киришкен. Республиканың Таңды, Барыын-Хемчик, Чөөн-Хемчик болгаш өске-даа кожууннарында ажылдар кидин-түлүк чоруп турар.
Ынчалза-даа төлевилел чүгле ол хемчеглер-биле кызыгаарлаттынмас. Өг-бүле, эртем-билиг, культура, хөй-ниити амыдыралы болгаш улуг улустуң боттарының үлегери-биле аныяк салгалга үнелиг чүүлдерни дамчыдар турум системаны тургузары – ооң бир ажылы.