Тывада чурттакчы чоннуң дилээнге болгаш санал-оналынга даянып, электри хандырылгазының бүзүрелдиг чоруун бедидер дээн хемчеглер доктаамал боттаныышкында. Республиканың Баштыңы Владислав Ховалыгның даалгазы-биле 2026 чылда «Россети Сибирь Тываэнерго» АН Кызылда болгаш Вавилин ээтпээнде электри четкилеринде улуг хемчээлдиг чаартылганы эгелээн.
Бо ажыл аварийлиг өжүрүлгелерниң чылдагааннарын чайладыр талазы-биле Тываның Чазааның доктаамал ажылының уламчызы болур. Кызылдың дача ниитилелдеринде айтырыг эң-не чидиг, ында электри четкизин колдуунда сезоннуг ажыглаар кылдыр туткан болгаш, ол он-он чылдар дургузунда чаарттынмаан. Ниитилелде бажыңнар саны көвүдеп, чурттакчылар бүдүн чыл дургузунда чурттаарынче шилчээнинден, электри четкизиниң чүъгү аартаан.
Кызылдың солагай талакы кезээнде — 3, 6, 7, 8, 9, 10, 12 дугаарлыг СНТ девискээрлеринде эң хөй ажылдар кылдынган. Энергетиктер эргижирээн 111 чагыны, 8,1 км эрги удазанны, 87 учет дериг-херекселдерин база трансформаторлуг подстанцияны часкан. Эрги инфраструктураның орнунга 10 кВ күчүлүг электри дамчыдар 198 чаа демир-бетон чагылар-биле солаан. 9 километр узун 10 кВ чаа чырык шугумунуң удазынын база 3,4 километр узун 0,4 кВ электри удазынын шөйген. Оон аңгыда 0,4 кВ четкиге он демир-бетон чагыны база 100 кВА күчүлүг чаа 10/0,4 кВ трансформатор подстанциязын тургускан. Ынчалдыр эргижирээн техниктиг инфраструктураны чурттакчыларның негелдези езугаар амгы үениң четкизи-биле солуп турар.
Вавилин ээтпээнде база улуг хемчээлдиг ажылдар чоруп турар. № 13 СНТ-де 1 биле 2 дугаар трансформатор подстанцияларындан үнген 0,4 кВ-тыг агаар шугумнарын эде чаарткан. Эрги 14 чагыны болгаш 550 метр удазынны адырган. Чаа 0,4–10 кВ күштүг шугумну туткан: 138 чагыларны тургузуп, 3,1 км удазынны кошкан. Ооң-биле чергелештир 2x630 кВА күчүлүг 10/0.4 кВ күчүлүг трансформатор подстанциязын туткан. Чаа подстанция херектиг энергия курлавырын хандырар болгаш девискээрниң электри хандырылгазының бүзүрелдиг чоруун бедидер.
Вавилин ээтпээнде Уксаажылдылга каттыжыышкынының девискээринде электри четкизин чаартыры уламчылап турар. Планнаттынган 1,35 км хире черде 0,4-10 кВ күчүлүг чаа 45 чагыларны тургускан. Объектиде ажылдар уламчылавышаан.
Кызылдың оң талакы кезээнге эде тудуушкуннуң дараазында чадазын планнаан. 1-4 дугаарлыг сад-огород ажыл-агый каттыжыышкыннарында ажылдарны 2026 чылдың октябрь биле ноябрьда чорудар.
Ээзи чок электри четкилериниң айтырыын шиитпирлээн соонда эде чаартылга ажылдарын чорудар. Кызылдың солагай болгаш оң талакы кезектеринде сад-огород ажыл-агый эштежилгелерниң четкилери «Россети Сибирь Тываэнерго» АН-ның баланзынче 2024 чылдың декабрьда албан езузу-биле шилчээн. Ол чүүл энергетика компаниязының инвестиция программазынче херек хемчеглерни киирип, инфраструктураның комплекстиг чаартылгазын кылыр арганы берген.
Ниитизи-биле, энергетиктер чүс-чүс электри чагыларын, он-он километр удазыннарны болгаш эргижирээн дериг-херекселдерни солуп, чаа трансформаторларны тургузуп, бүгү-ле ажылдарны кылып турар. Бо ажылды Тываның Баштыңының даалгазы-биле база чурттакчыларның дилээнге даянып чорудуп турар. Кызылга болгаш чоок-кавы девискээрлерге турум чырык хандырылгазын хандырары, четкилерге үрелиишкиннерни эвээжедири, республика найысылалының моон соңгааргы хөгжүлдезинге инфраструктура курлавырларын тургузары – ооң кол сорулгазы.