Россияга 2026 чылдың сентябрь 8-те Россия Федерациязында чоннарның дылдар хүнүнге болгаш Россияның чоннарының чаңгыс деминиң чылынга тураскааткан «Россия – чоннарның бажыңы» деп бүгү-российжи диктант болуп эртер.
Чаңчыл езугаар чурттуң регионнарынга диктант бижиир шөлдерни организастаар. Ындыг-даа болза, бо чылын РУВИКИ энциклопедияның сайтызынга онлайн киржилгени бир дугаар организастаан. Онлайн диктантыны сентябрь 8-те dictant.ruwiki.ru деп айтылгадага кылыр.
Диктант бижииринге кым-даа киржип болур. Онлайн-энциклопедияда бар 21 дылдар: орус, алтай, башкир, бурят, вепс, даг марий, ингуш, калмык, карел, коми, коми-пермяк, хову марий, мокша, эрзя, татар, тыва, удмурт, хакас, чечен, чуваш, якут дылдарда сөзүглелди салыр.
«Россияның чоннарының чаңгыс демниниң чылында бистиң чуртувустуң культурлуг өнчү-салгалын деткииринче үлүг-хуувусту киириксеп тур бис. Диктантыга киржилге амгы үениң технологиялары дылдың хөй талалыын хөгжүдеринге дузалап, келир үениң сан-чурагай делегейинге ону кадагалап арттырарынга үлүүн киирип турарын көргүзер арганы биске берип турар» - деп, РУВИКИ интернет-энциклопедияның чиңшине директору Владимир Медейко демдеглээн.
«Диктант — чүгле бижик-билигге шылгалда эвес, а хөй талалыг өнчү-хөреңгивиске хүндүткелдиң демдээ-дир. Россияның чоннарының чаңгыс деминиң чылында, дылдың хөй янзызы бисти аңгылап эвес, харын-даа бисти байыдып турарын онзалап демдеглекседим. Төрээн дылывыс – чонувустуң сүлдези болгаш ооң онзагай культурлуг коду-дур. Россия Федерациязында Чоннарның дылдар хүнүнүң бүдүүзүнде, Калининградтан Владивостокка чедир кижилерни каттыштырган хемчег – төрээн дылынга диктант бижиири чаңчыл апарган. Салгалдарның аразынга көвүрүгнү тургузуп, чон бүрүзүнүң дириг сактыышкынын кадагалап арттырып тургаш, чаңгыс демивистиң таваан быжыглап турар бис» - деп, Россияның Чоннар бажыңының удуртукчузу Анна Полежаева чугаалаан.
2026 чылда диктантының темазы Россияның чоннарының чаңгыс деминиң чылынга тураскааттынган. Дагестанның болгаш хөй националдыг литератураның символу апарган авар шүлүкчү Расул Гамзатовтуң чогаалдарындан үзүндүлерге даянып, сөзүглелди тургускан. Сентябрь 8 – шүлүкчүнүң төрүттүнген хүнү база. Сөзүглелди авар дылдан диктант бижииринге таарыштыр очулдурган.
Онлайн диктантыга киржир дизе, сентябрь 8-те айтылга-биле сайтче киргеш, бүрүткеткеш, дылын шилип алыр. Ооң соонда үн бижидилгезин дыңнап, тускай шөлге сөүзүглелди бижиир. Киржикчилер ажылын доозупкаш, ол-ла дораан бодунуң адынга сертификатты алыр, а дараазында хүнде олар түңнелдерин дыл бүрүзүнде ажыглаан сөзүглел-биле деңнеп болур. Диктантыга демдектер салбас.
Россияның Чоннар бажыңы төлевилелди РУВИКИ интернет-энциклопедиязы, Россияның Националдар херектериниң талазы-биле федералдыг агентилели, Россияның Эртемнер академиязының дыл эртеминиң институду, «Тотальный диктант» фондузунуң деткимчези-биле кады боттандырып турар.