Тываның эрге-чагыргазы Россияның Бойдус яамызынче Кызылда агаарын хирлендирерин эвээжедиринче угланган чугула комплекстиг хемчеглер планын бадылаар кылдыр киирген. Ол ышкаш «Экологтуг чаагай чорук» национал төлевилелдиң «Арыг агаар» федералдыг төлевилели езугаар печкалыг хуу өрегелерни кадыг одаар чылыдылгаже шилчидер хемчеглер планда кирген. Баштайгы план езугаар 2028-2030 чылдарда 2533 хуу өрегелерни амгы үениң чылыдылга системазынче шилчидери планнаттынган.
Август төнчүзүнде Россияның Бойдус яамызынче, амгы үениң кадыг чүүл одаар котелдарынче шилчидер өрегелер санын 2533-тен 3133 чедир көвүдедип, субсидия бээринче чагыгны киирген.
Ажылды чагыгларга даянгаш, чада аайы-биле доозарын планнаан: 2027 чылда 429 өреге, 2028 чылда 1727 өреге, 2029 чылда 536 өрегени эде дерээн соонда, а 2030 чылда 441 өреге кадыг чүүл одаар котелдарже шилчиир ужурлуг.
Сүмелээн делгереңгей Төлевилел боттаныышкыны-биле агаарже 1102,52 тонна хире багай бдүмедер үндүрерин эвээжедип болур.
Кызылда агаарның хирлиишкинин эвээжедир ажылды комплекстиг боттандырып турар. Черде бажыңнарның чылыдыга системаларын чаартырындан аңгыда, агаарны ышталдарып турар төпчүткен чылыдылга объектилерин база кожар.
2026-2027 чылдарның одалга сезонунуң эгезинде Кызылдың Президентиниң кадет училищезин база кадыкшылы кызыгаарлыг уругларның № 10 школазын төпчүткен одалга системазынче кожары комплекстиг планда көрдүнген.
«Лунсин» КХН-ниң оран-савазын 2025 чылда төпчүткен чылыдылга системазында кошкан.
Ол ышкаш девискээрлерниң комплекстиг хөгжүлде планы езугаар хууда бажыңнарны хөй каът чуртталга бажыңнары-биле солуурун көрүп турар. Санаашкынардан алырга, 2036 чылга чедир бо инициативаны боттандырыптар болза агаарже үндүрүп турар хоралыг ыштар 4942,5 тоннага эвээжээр.
Тыва Республиканың Арга-арыг болгаш бойдус ажыглалының сайыдының оралакчызы Чодураа Хомушку Абаканда «Арыг агаар» федералдыг төлевилел хемчеглериниң боттаныышкыны-биле 2025 чылдың чайынында печка одаарындан кадыг чүүл одаар чылыдылгаже шилчиир ажылдарны чоруткан хакас коллегаларының арга-дуржулгазын солушкан.