Бо уттундурбас хүнде Тываның күрүне университединге «Билиг.Айыыл чок чорук» төлевилелдиң күүселдези-биле бо хүнге тураскааткан лекция болуп эрткен. «Билиг» ниитилелиниң башкызы, шериг корреспондентизи, «Россия 24» телеканалдың тускай корреспондентизи Александр Лукьянов Университеттиң студентилеринге болгаш башкыларынга лекцияны номчаан.
Террор темазы болгаш төөгүлүг сактыышкынны кадагалаары ооң чугаазында кол черни ээлээн. Александр Лукьянов 2004 чылдың сентябрь 1-де Беслан хоорайга болган айыыл-халапты чыылганнарга сагындырып, 2026 чылдың майда Россияның тураскаалдыг черлерин «Ночные Волки» клуб-биле мотоциклдиг эргип чорааш, бодунуң тырттырган кадрларын көргүскен. Ол чорааш, террорчу акт үезинде ажы-төлүн, уйнуктарын чидирген херээжен чон-биле Бесланның хөөрүнге ужуражылгазын ол чугаалаан.
«Кандыг болганын бодап көрүңер даан? Ооң аймаа ынчаар төне бээри, дыка хомуданчыг. Террор ам-даа читпээн болганда, ону утпас ужурлуг бис» - деп, спикер чыылганнарга чугаалаан.
Ооң соонда Александр Лукьянов амгы үениң кыжаныгларын база сагындырган. «Легион предателей» биле «Запутанные в сети» деп барымдаалыг кинолардан элзедикчиниң көгүзүнге алзывыткан элээди оолдарны тудуп хоругдап турар кадрларлыг үзүндүлерни студентилерге көргүскен. Журналист элзедип хаара тудар кандыг аргаларны ажыглап болурун тодаргай тайылбырлаан.
«Баштай мегечилер шилип алганы кижизинге мессенджер дамчыштыр боттарын үе-чергези кылдыр таныштырып, турар чериниң картазын азы чуруун октап бээрин дилээрлер. Ооң соонда, ФСБ-ге ол информацияны дамчыдып бериптер бис деп, кортпактап эгелээр. Дараазында айыыл чок чорук албанының ажылдакчызы деп адаттынган кижи корптактап алган кижизинче долгааш, чажыт операцияга киржирин саналдап, кем-херек үүлгедиишкининче албадаптарлар. Айыыл чок чорук албанының шын ажылдакчызы кажанда-даа мессенджер таварыштыр хамаатылар-биле харылзаштпас. ФСБ-ден мен деп бижип турар кижи, мегечи кижи-дир» - деп, лектор сагындырган.
Александр Лукьянов 2023 чылда Россияда терроржу чорукка дуза катканы дээш шииткел шыңгыыраанын демдеглээн. Ам 14 харлыг элээдилерни безин кара-бажыңнап болур апарган. Спикер ажык үндезиннерден амгы медээлерни чижекке адаан. Росфинмониторинг хыналдазы-биле, 2026 чылдың мартка чедир террорга хамаарылгалыг дээш каразыттырып турарлар даңзызында 20570 кижи бар, а амгы үеде ол сан 22684 чеде берген, оларның аразында 150 ажыг назы четпээннер бар деп дыңнаткан.
«Бо Иштики херектер яамызының болгаш ФСБ-ниң чорудуп турары дыка улуг ажылы-дыр. Ындыг таварылгаларның артында бир-ле кижиниң үрелген салым-чолу бар болганда, ол дыка улуг чүък болур. Хоойлуну билбези, харыысалгадан хоставас. Ынчалза-даа шиитпир бар. Россияның Кеземче хоойлузунуң «Кем-херек үүлгедиишкининден бодунуң күзели-биле ойталаары» деп 31 дугаар чүүлү езугаар, бир эвес кем-херек үүлгедиишкинин кылырын бодунуң күзели-биле ойталаар болза, олар кеземче харыысалгазынга онаашпас. Амдыызында чүнү-даа үүлгетпээн болзуңарза, телефонуңар салап кааш, контактыны дуй идип кааптып болур силер. Силерге ол дээш харыысалга онаавас. Бо дээрге силерниң хоойлу езугаар эргеңер-дир» – деп, лектор демдеглээн.