2026 чылдың август 13-тен 15-ке чедир Красноярск хоорайда Енисей хемниң эриинде «Россия» Национал төпке Үндезин чоннарның делегей чергелиг форуму болуп турар. Бүрүн эргелиг Төлээлекчи Россияның Президентизи Владимир Путинниң форум киржикчилеринге: «Силерниң ужуражылгаңарны Евразияда болгаш ниитизи-биле делегейде гуманитарлыг кады ажылдажылганы быжыглаарынга улуг үлүг-хууну киирген чугула болгаш херектиг эгелээшкин деп санаар мен» дээн байыр чедириишкинин дамчыткан.
Үндезин чоннарның төрээн дылдарын, бот-тускай культураларын, езу-чаңчылдарын кадагалап арттырары – бүгү делегейниң хүн чурумунга чугула тема болуп, күрүне структураларының болгаш делегей чергелиг организацияларның кады күжениишкиннерин негеп турар улуг ужур-уткалыг темалырның бирээзи. Россия сонуургалдыг шупту партнерлары-биле ол угланыышкынга сырый кады ажылдажылганы хөгжүдеринче чүткүлдүг дээрзин демдеглеп тур мен».
Байыр чедириишкининде биче буурай чоннарның онзагай төөгүлүг болгаш сүлде-сүзүк өнчүзүн кадагалап арттырарынче, оларның амыдырал-чуртталгазының шынарын бедидеринче угланган хөй-ниити болгаш волонтер организациялары, ол ышкаш национал каттыжыышкыннар-биле тургузукчу кады ажылдажылганы база айыткан.
Россияның чоннарының чаңгыс деминиң чылында Красноярск хоорай Биче буурай үндезин чоннарның делегей чергелиг форумун бир дугаар эртип турар. Анатолий Серышев форум чурттуң аңгы-аңгы регионнарындан болгаш эп-найыралчы күрүнелерден янзы-бүрү культураларның болгаш чаңчылдарның төлээлерин чыып, чугаалажылганың болгаш кады ажылдажылганың тускай шөлү апарганын демдеглээн. Форумда чымыштыг ажыл-агыйжы программа – төгерик столдар, калбак дискуссиялар, семинарлар, конференциялар болгаш өске-даа хемчеглер эрткен.
Пленарлыг хурал үндезин чоннарның амыдыралының чаңчылчаан аргаларын кадагалап арттырарынга, эргелерин камгалаарынга, культурлуг өнчү-хөреңгизин кадагалап арттырарынга хамаарышкан кол айтырыгларны сайгарган. Бүрүн эргелиг төлээ Россияның шупту улуг-биче чоннары чаңгыс өг-бүлени тургузуп турар дээн Россия Федерапциязының Президентизи Владимир Путинниң сөстерин сактып чугаалаан.
Анатолий Серышев биче чоннарның төлээлери чурттуң хөгжүлдезинге улуг үлүг-хуузун киирип, оларның күжениишкиннери деткимчеге төлептиг дээрзин демдеглээн. «Биче буурай үндезин чоннарның чаңчылчаан амыдыралының, культурлуг өнчү-хөреңгини кадагалап арттырарының, эрге-ажыктарын камгалаарының эң чугула айтырыгларын сайгарып чугаалажыр дээш, мында чыглып келген бис. Бо шөл аңгы-аңгы ниитилелдерниң, эрге-чагырга органнарының, эртем болгаш өөредилге албан черлериниң, ол ышкаш хөй-ниити организацияларының аразында практиктиг шиитпирлерни ажылдап, кады ажылдажылганы быжыглаар шөл апаар ужурлуг» - деп, бүрүн эргелиг төлээ айыткан.
Анатолий Серышев форумнуң ажыл-агыйжы программазының чугула кезээ апарган «Соңгу чүктүң эртинелери. Россияның мастери болгаш чурукчулары – 2026» делгелге-ярмарканы көрген. Чээрби чылдың дургузунда ярмарка биче буурай үндезин чоннарның культуразын, ужур-чаңчылдарын, чедиишкиннерин сайгарар кол федералдыг шөл болуп арткан. Красноярск хоорайда ооң делгелгези киржикчилерниң географиязын калбартып, российжи регионнарының байлак өнчүзүнче улуг кичээнгейни угландырар арганы берген.
Оон аңгыда, форум үезинде «Сибирь аргыштары» деп Соңгу чүктүң биче буурай үндезин чоннарының регионнар аразының аныяктар шуулганы чаңчыл езугаар болур. Бо чылын аңаа Россияның 17 регионундан төлээлер чыылган. Активчи аныяктар арга-дуржулгаларын солчуп, төлевилелдерин таныштырып, чаңчылчаан билиглерни амгы үениң ажыл-чорудулгазынга ажыглаарының аргаларын сайгарып чугаалашкан. Бүрүн эргелиг төлээ Соңгу чүктүң үндезин чоннарының келир үези идегелдиг холдарда дээрзинге бүзүрелин илередип, аныяктарның бот-идепкейлиг чоруун онзалап демдеглээн.
Форумнуң база бир онзагай болуушкуну – Соңгу чүк чоннарының салгалдар аразында сырый харылзааны, ужур-чаңчылдарны хүндүлелди болгаш сүлде-сүзүүнүң күжүн көргүскен спортчу болгаш культурлуг байырлал – Соңгу чүк оюннарынга делегей чергелиг фестиваль болуп эрткен. Маргылдаалар аңгы-аңгы чурттардан болгаш регионнардан спортчуларны чыып, арга-дуржулга солчулгазының, найыралды быжыглаарының база спортчу чаа чедиишкиннерни чедип алырының шөлү болган.
Анатолий Серышев диалогту болгаш делегей чергелиг кады ажылдажылганы хөгжүдеринге үлүг-хуузу дээш форумнуң организакчыларынга четтиргенин илереткеш, киржикчилерге үре-түңнелдиг ажылды, көскү тчедиишкиннерни күзээн. «Форум Россияның бүгү чоннарының аразында чаңгыс демни болгаш билчилгезин быжыглаарынга, ол ышкаш делегей чергелиг кады ажылдажылганы хөгжүдеринче чугула базым апаарынга бүзүрээр мен» - деп, бүрүн эргелиг төлээ чугаалаан.