Тыва Республикага IV делегей чергелиг буддийжи форумга тураскааткан парлалга-конференциязы ТАСС-ка болуп эрткен. Республиканың Баштыңы Владислав Ховалыг хемчегге белеткел ажылдары канчаар чоруп турарының болгаш регионнуң база ниитизи-биле делегей культуразының сүлде-сүзүк болгаш социал-экономиктиг хөгжүлдезинге ооң ужур-утказының дугайында чугаалаан.
Буддизм өөредиин болгаш шинчилелдерин деткиир фондунуң президентизи Алексей Маслов, Буддистерниң төп шажын эргелелиниң даргазы Геше Йонтен (Сергей Киришов), Россияның Буддистер Ассамблеязының удуртукчузу, Пандито Камбы лама Сергек Сарыглар, Тываның күрүне университединиң ректору Ольга Хомушку парлалга-конференциязынга киришкен.
Тывага IV делегей чергелиг буддийжи форумну эрттирер дугайында шиитпирни февраль 13-те Москвага Буддийжи өөредиг болгаш шинчилелдер деткиир фондунуң Тургузукчулар чөвүлелиниң хуралынга хүлээп алган.
Россияның 11 региону база делегейниң 12 чурттары форумга киржирин бадыткаанын Владислав Ховалыг дыңнаткан.
«Шыңгыы төлээлекчи бөлүктү чыып шыдаан бис. Форумга Беларусь болгаш кожа-хелбээ Моол дээн ышкаш найыралчы партнерларывыстан аңгыда, Азия чурттары киржип келири өөрүнчүг: оларның аразында бистиң стратегтиг партнерларывыс Кыдаттан болгаш Индиядан, ол ышкаш Малайзия, Таиланд, Непал, Лаос, Шри-Ланка болгаш Мьянмадан коллегалар бар. Ол ышкаш Камерундан делегация келирин манап турар бис. Даңзыны ам-даа тургузуп турар болгаш, киржикчи чурттарның саны көвүдээри чадапчок, форум аалчы бүрүзүнге үре-түңнелдиг эртсин дээш, бүгү-ле чүүлдерни кылыр бис» - деп, Баштың демдеглээн.
Республикага ажыттынар форум «Туризмни болгаш аалчылар хүлээп алырын хөгжүдеринге идигни бээр буддийжи болгаш национал культураның үнелиг чүүлдери» деп дискуссия шөлү регионга туризмни сайзырадырының аргаларын ажыдары-биле солун болурун дыңнаткан. Владислав Ховалыгның чугаазы-биле алырга, эксперттер бо шөлге, Тываның шажынчы өнчү салгалын чүдүкчү болгаш эртем-нептерелдиг белен маршруттарже «чыыр». Регион чазааның бо талазы-биле сорулгазы – чаа аалчыларны уткуп алырынга сайзыраңгай инфраструктуралыг, бедик шынарлыг ачы-дузалыг, чаа ажылчын олуттарлыг шөлдерни ажыглаарын чедип алыры деп, Тываның Баштыңы демдеглээн.
Владислав Ховалыг форумга белеткел үезинде республика найысылалының инфраструктуразында база шажын-чүдүлге объектилеринде чаартылга ажылдарының дугайында тодаргай чугаалаан.
Форумнуң төп черлери апаар кол объектилер — «Сүбедей» спорт комплекизин, Тываның күрүне университедин, Национал музейни, Туризм бажыңын бирги ээлчегде чаагайжыткан.
Хөй аалдыг бажыңнар болгаш он-он социал объектилер — школалар, эмнелгелер болгаш административтиг тудуглар дашты чаартынган. Кызылдың кол кудумчулары — Ленин биле Московскаяны, буддийжи хүрээлер болгаш объектилер чоок-кавын септеп, чаңгыс аай архитектурлуг хевирже киирген. Кол улуг оруктарны болгаш кижилер кылаштаар черлерни септеп, чырыын чаарткан. Кызыл аэропортунуң оран-савазы база вокзал чоогу чаарттынган.
Республика Баштыңы белеткел ажылдарын тайылбырлап тура, бүдүн республикада субботниктерге киржип, буддийжи субурганнарны будуп, ыдыктыг черлерни арыглап-аайлап турар волонтерларның неделя санында ажылын улуу-биле үнелеп демдеглээн.
Тываны таварты Кыдат болгаш Моолче транспорт коридорун хөгжүдеринге делегей чергелиг буддийжи форум регионга улуг салдарны бээрин Владислав Ховалыг айыткан. Бо тема форум үезинде дипломатчы ужуражылгаларның кол айтырыы болурун, республика баштыңы дыңнаткан.
Төлевилел талазы-биле доктаамал ажыл чоруп турарын ол тайылбырлаан: Россияның Президентизи Владимир Путинниң даалгазы-биле коридорнуң экономиктиг ажыктыынга үнелелди кылган, баш бурунгаар техниктиг-экономиктиг шинчилелди чоруткан, регионалдыг эрге-чагырга черлери федералдыг яамылар удуртукчулары-биле ужуражылгаларны эрттирип турар.
Дипломатчы чугаалажыышкыннардан тодаргай инфраструктура болгаш инвестиция шиитпирлеринче шилчиири – дараазында базым.
Интервью алыкчылары регионнуң аалчыларынга Тывада сонуурганчыг албан көөр ужурлуг үш онзагай черлерни адаарын республика баштыңындан дилээн. 2023 чылда ажыттынган Россияда эң улуг буддийжи хүрээ комплекизи – Тубтен Шедруб Линг хүрээзин Владислав Ховалыг адаан. Ол ышкаш Кызылдың Дөгээ даанда «Ом Мани Падме Хум» деп эң улуг буддийжи мантра база күчүлүг Улуг-Хемниң төрүттүнген чери – Каа-Хем биле Каа-Хемниң каттышкан черинде Будданың эң бедик тураскаалы (16 метр) бар.
Парлалга конференциязынга киришкен массалыг информация чепсектериниң төлээлери ажык музей деп санаттынып турар регионга пресс-турну организастаарын республика удуртукчузундан дилээн. Владислав Ховалыг ол саналды өөренип көөрүн аазаан.
«ВКонтактыда» ТАСС-тың парлалга төвүнүң албан езузунуң бөлүүнден IV делегей чергелиг буддийжи форумга тураскааткан парлалга-конференциязын долу-биле көрүп болур.