Июнь 9-та, Тываның найысылалы Кызылга, «Россияның күжү – чоннарның чаңгыс деминде» деп регионнар аразының II форуму ажылын эгелээн. Хамааты чаңгыс демни быжыглаарынче болгаш чоннар аразында харылзааларны эптештиреринче угланган социал ужур-уткалыг төлевилелдер-биле ажылдап турар коммерцияга хамаарышпас организацияларның төлээлеринге «Үшкү сектор» деп регионнар аразының семинары база чергелештир чоруп турар. Ол хемчегде Сибирь федералдыг округ регионнарындан хөй-ниити палаталарының, тус чер бот-башкарылга органнарының, культура болгаш өөредилге албан черлериниң, коммерцияга хамаарышпас организацияларның төлээлери чыылган.
Президентиниң чарлааны Россияның чоннарының чаңгыс деминиң чылы национал политикада ажыл-чорудулганы күштелдирер деп, форумнуң организакчылары санап турар.
Чазак Даргазының оралакчызының хүлээлгезин күүседип турар Артына Бузур-оол Тываның Баштыңы Владислав Ховалыгның өмүнээзинден хемчегниң ажыдыышкынынга сөстү алган. Россияның ниити хамааты бот-тускайлаңын быжыглаарынга форумнуң чугулазын ол демдеглээн.
«Россияның онзагай национал субъектилериниң бирээзи болур республикага «Россияның күжү – чоннарның чаңгыс деминде» деп регионнар аразының II форуму улуг ужур-уткалыг. Бистиң ниити төөгүвүс – деткимче болгаш акы-дуңмалышкы чоруктуң төөгүзү-дүр. Тыва күрүне тургустунуп эгелээниниң бирги хүннеринден эгелээш, Совет Эвилелиниң деткимчези-биле экономиктиг баазаны болгаш социал инфраструктураны тургускан» - деп, ол демдеглээн.
Тыва өске регионнарның болгаш күрүнениң деткимчези-биле чаңчылчаан амыдыралдан амгы үениң экономиказынче депшилгелиг орукту эрткен Россия Федерациязының аныяк регионнарының бирээзи дээрзин Артына Бузур-оол сагындырган. Московская кудумчузу, Ангарский бульвар, баштайгы орус башкыларга тураскаал, Орус культура төвү - ол деткимчениң бадыткалы апарган.
«Бистиң чуртувусту божаңнадыр дээн оралдажыышкыннарга удур бөгүнде, ниити российжи хамааты бот-тускайлаңывысты быжыглаары кол сорулга апарган. Тускай шериг операциязының үезинде нацизм-биле демисел – бистиң өгбелеривистиң төөгүлүг хүлээлгезиниң уламчызы-дыр. Россияның чонун тиилеп шыдавас, чүге дизе кандыг-даа шенелделер бисти чүгле каттыштырып, күштүг болгаш найыралдыг кылыптар. Эрткен чылдың төнчүзүнде хүлээп алган Россияның чаа национал политиказының стратегиязы хөй националдыг Төрээн чурттуң бүдүн-бүрүн чоруун, акы-дуңмалышкы хей-адын быжыглаарынче угланган. Россия – 194 чоннарны, 155 дылдарны болгаш 300 ажыг этниктиг бөлүктерни каттыштырган эң ховар цивилизация болур. Бис шупту чаңгыс чурттуң хамаатылары бис. Россияның чоннарының чаңгыс демнежилгези – бистиң ниити салым-чолувустуң үндезини-дир» - деп, Артына Бузур-оол демдеглээн.
Президентиниң иштики политика талазы-биле эргелелиниң национал политика департаментизиниң начальниги Татьяна Вагина спикерлер форумунга киржири-биле Тываже чалаткан аалчыларның бирээзи. Хемчегниң сорулгаларын ол айыткан: 2036 чылга чедир он чылдың дургузунда Күрүнениң национал политиказының чаарттынган стратегиязын, ол ышкаш күрүне баштыңының салган сорулгаларын боттандырары, регионнарның эң эки арга-дуржулгаларны сайгарып көөрү.
«Мындыг хемчеглер дыка херек. Россияның чоннары төөгүден бээр бот-боттарын хүндүлежип чурттап келгеннер. Президент бо чылды Россияның чоннарының чаңгыс деминиң чылы кылдыр чарлаан. Бистиң сорулгавыс – ол чаңчылдарны кадагалап, калбартып, өзүп орар салгалга дамчыдары» - деп, Вагина чугаалаан.
Форум пленарлыг хуралдан эгелээн. Татьяна Вагина күрүнениң национал политиказының күүселдезиниң дугайында илеткел-биле ону ажыткан. Ооң соонда Артына Бузур-оол Тыва Республикага Россия Федерациязының күрүнениң национал политиказының стратегиязын боттандырарының дугайында таныштырылганы кылган. Уралдың күрүнениң даг университединиң теология кафедразының эргелекчизи Алексей Старостинниң илеткели Россияның кибер-шөлүнде хоралыг ажыл-чорудулгаже болгаш аныяктарның виртуалдыг ниитилелдеринде багай салдарлыг технологияларже угланган.
Форум бодунуң ажылын элээн каш шөлдерге уламчылаан. Спутник микрорайонунда Культура хөгжүлдезиниң төвүнге, Россия Федерациязының күрүне национал политиказының стратегиязын муниципалдыг деңнелге боттандырары, республикада аныяктарның келир үези, күрүнениң национал политиказынга информастыг деткимче болгаш өске-даа айтырыгларны сайгарып чугаалашкан. «Диалог Регионы» автономнуг коммерцияга хамаарышпас организацияның эргелел начальниги Максим Гордеев, Тыва Республиканың аныяктар херектериниң сайыдының бирги оралакчызы Субудай Оюн, Кызыл хоорайның мэри Айдын Сарыглар, Россияның чоннар ассамблеязының регионалдыг салбырының удуртукчузу Вера Лапшакова илеткелдерни номчаан.
Сафьянов аттыг Орус культура төвүнге Россияга удур чурттарның российжи төөгүнү өскертир дээн оралдажыышкыннарының дугайында чугаалажып, республиканың эртем ниитилелиниң төлээлериниң илеткелдерин дыңнаан.
Июньнуң 10-да, Россия Федерациязының Күрүнениң национал политиказының стратегиязын боттандырарынга чурттуң субъектилериниң күүсекчи эрге-чагырга органнарының практикаларынга болгаш сорулгаларынга тураскааткан семинар-хурал-биле форум уламчылаар.