Главная
Пресс-служба
Медээлер

Тывада чурттакчы чоннуң арагалаашкынынга удур профилактиктиг хемчеглерже санал-оналдарны парламент дыңнаашкыннарынга тургускан

29.05.2026 10:54

Майның 28-те, Тыва Республиканың Чазааның бажыңынга эрткен парламент дыңнаашкыннарынга чурттакчы чоннуң арагалаашкынының талазы-биле хемчеглерни, амгы байдалды, келир үеде ажыл-херектерниң стратегиязын сайгарып чугаалашкан. Тываның Баштыңы Владислав Ховалыгның айтыышкыны-биле Дээди Хурал (парламент) ол хемчегни эрттирген. Республикада арага ижерин эвээжедириниң концепциязында көрдүнген сорулгаларны күүседири-биле тус чер чагыргаларының улуг ажылының уламчызы ол. Тываның Чазааның чанында Концепция боттаныышкыны дээш харыысалгалыг тускай ажылчын бөлүк тургустунганын сагындыраал.

Янзы-бүрү адырларның төлээлери: кадык камгалал, өөредилге, эртем, эрге-хоойлу камгалаар органнар, социал болгаш аныяктар политиказы, спорт, шажын организациялары, хөй-ниити каттыжыышкыннары, массалыг информация чепсектери сайгарылгалыг чугаага киришкен. Муниципалитеттер видеоконференция дамчыштыр ужуражылгага база каттышкан.

Дыңнаашкыннар мурнунда, ийи ай дургузунда, белеткел ажылдары чоруттунган. Ол үе дургузунда Сибирь федералдыг округ регионнарының арга-дуржулгазын өөренип, республиканың чогуур күүсекчи органнарының сан-чурагайларын, Тываның гуманитарлыг болгаш тускай социал-экономиктиг шинчилелдер институдунуң социологтуг шинчилелдериниң түңнелдерин база Тыва Республикага хамаарыштыр ИХЯ-ның статистиказын сайгарып көрген.

Чазак Даргазының оралакчызы Орлан Сарыглар Тываның Баштыңының болгаш регион чазааның өмүнээзинден чыылганнарга байырын чедирген. Сайгарып турар айтырыгларның регионга чугулазын ол онзалап демдеглээн. Амгы үеде арагалаашкын айтырыы эмчи болгаш социал адырлардан үнүп, национал айыыл чок чорукка езулуг айыыл апарган. Арагалаашкынның көвүдээни кем-херек үүлгедиишкиннериниң көвүдээринге, чоннуң кадыкшылының баксыраарынга, культурлуг деңнелдиң кудулаарынга болгаш ниитилелдиң мөзү-шынар үндезиннериниң хоозураарынга чедирер.

Дыңнаашкыннарның модератору - Дээди Хуралдың по конститусчу-эрге-хоойлу политиказы база тус чер бот-башкарылга талазы-биле комитеттиң даргазы Людмила Осмоловская ол айтырыгны шупту структураларның күжениишкиннерин каттыштырбышаан, комплекстиг шиитипирлээрин демдеглээн.

Тыва Республиканың кадык камгалал сайыдының бирги оралакчызы Марианна Куулар, күш-ажыл болгаш социал политика сайыдының хүлээлгезин күүседип турар Орланмай Куулар, өөредилге сайыдының хүлээлгезин күүседип турар Орлан Соян, Дээди Хуралдың депутады база республиканың эмчи профилактика төвүнүң кол эмчизи Анжела Канчыыр-оол, Тываның гуманитарлыг болгаш тускай социал-экономиктиг шинчилелдер институдунуң директорунуң хүлээлгезин күүседип турар Оттук Иргит олар илеткелдерни кылган. Илеткелчилер республикада амгы байдалды, боттарының адырларында профилактиктиг ажылдың түңнелдерин сайгарып, стратегияны сайзыраңгайжыдар хемчеглерни саналдап киирген.

Сайгарылганың ийиги кезээнге арага болгаш спирт холуксаалыг продукцияны хоойлуга удур садып-саарары-биле демисел айтырыын чугаалашкан. Тыва Республиканың Чазааның Даргазының оралакчызы Шолбан Сендаш, иштики херектер сайыдының хүлээлгезин күүседип турар Антон Матвеев база Кызыл хоорай мэриниң оралакчызы Мөңге-Назын Мөгедир илеткелдерни таныштырган. Олар чажыт арага рыногу-биле демисежириниң база хоойлу-дүрүм күүселдезин күштелдирериниң хемчеглерни чугаалаан, муниципалдарның ону чурумчудар дээн арга-дуржулгазын үлешкеннер.

Дыңнаашкыннарның киржикчилери аргалаашкын-биле демиселге эртем болгаш хоойлу-дүрүм практиказының чижектеринге даянган база хамааты ниитилелдиң калбак киржилгези херек системалыг болгаш узун хуусаалыг ажыл негеттинип турарын айыткан.

Дыңнаашкыннарның түңнелинде, киржикчилерниң санал-оналдарынга болгаш комитеттерге баш бурунгаар эрткен сайгарылгаларга даянып алгаш, санал-оналдар төлевилелин хүлээп алган. Июнь 16-да Дээди Хуралдың хуралынга документиниң төнчү хевирин бадылааш, ооң соонда сонуургалдыг ведомстволар болгаш организацияларже чорудар.