Тываның Баштыңы республиканың башкарыкчы массалыг информация чепсектериниң төлээлери-биле парлалга-конференцияга майның 22-де Кремльге болуп эрткен РФ-тиң Президентизи Владимир Путин-биле ажылчын ужуражылгазының түңнелдерин таныштырган. Владислав Ховалыгның демдеглээни-биле алырга, күрүне баштыңы регионнуң социал-экономиктиг хөгжүлдезиниң бүгү-ле чидиг айтырыгларынга хамаарыштыр дилеглерин деткээн.
Парлалга төлээлери-биле эрткен ужуражылганың ажык кезээнден аңгыда, республика Баштыңы биле Президент чартык хире шак ийилээ чугаалашкан. Владислав Ховалыгның ужуражылгага белеткээн бүгү илеткели эвээш дизе ийи шак чеде бээр турган, ынчангаш ол эң кол айтырыгларга хамаарыштыр кыскаладыр илеткээн.
Ындыг-даа болза, чугаа уткалыг болгаш үре-түңнелдиг болган. Владимир Владимирович республиканың амгы байдалын кажанда-даа тергиин эки билир болганын Владислав Ховалыг демдеглээн. Президент 2024 чылдың күзүнүнде Кызылга чорааш, берген даалгаларының шуптузун сактыр болгаш, регионалдыг чазактың ол талазы-биле ажылын мактап, республика хөгжүлдениң эки темпизинче киргенин үнелээн.
«Президентиниң деткимчези херек дыка чидиг айтырыгларга Владимир Владимировичиден «ногаан» шиитпирлерни алдым. Ол дорт айтыышкыннар федералдыг удуртукчуларга Тываның дилээн сайгарып көөрүнден аңгыда, дуза көргүзеринге тодаргай санал-оналдарны киирерин дааскан. Ылаңгыя, Тываның чурттакчыларынга чиигелделиг ипотеканы 2030 чылга чедир узадыр дугайында дилегге хамаарыштыр, Президент чылда-ла 1 муң кижини деткиир деп дорт айытыышкынны берген» - деп, республика Баштыңы чугаалаан.
Ындыг болзажок, күрүне баштыңының деткимчези шупту айтырыглар даарта боттары шиитпирлеттинер дээн уткалыг эвес дээрзин Владислав Ховалыг тодаргайлаан. Федералдыг Чазак даргазының оралакчылары болгаш сайыттар база аңгы-аңгы ведомстволарның дугуржулгазы-биле Тывага ачы-дуза чедирер дугайында доктаалдарны болгаш айтыышкыннарны үндүрерин чедип алыр дээш, республика чазааның удуртулга шиитпирлерин ажылдап кылырынга нарын болгаш хөй үе негеттинер чуруму бар.
Чижээ, чурттуң чазаа күрүне бюджединиң арга-шинээн болгаш хөй талалыг киржикчилерниң сонуургалын барымдаалап, Тывада хөй ажы-төлдүг өг-бүлелерге бюджеттен ипотека төлевирин көвүдедир дугайында республиканың саналын өөренип көөр. Амгы үеде ооң хемчээли 450 муң рубль болуп турар. Владислав Ховалыг ону 1 млн рубль чедир көвүдедир дугайында дилегни Президентиже киирген.
Социал инфраструктураның, бирги ээлчегде уруглар садтарының болгаш школаларның хөгжүлдези Президент-биле ужуражылганың аңгы темазы болган. Владимир Путин уруглар садтарының чедишпезин база чамдык школаларда ам-даа ийи ээлчегде өөренип турарын айыткан.
Тываның Баштыңы регионда уруглар садтары биле школаларның чедишпезиниң айтырыы бар, ол чоорту шиитпирлеттинип турарын бадыткаан. Сөөлгү каш чылдарда 11 чаа школа туттунган, база ыраккы Мөңгүн-Тайга кожуунда бир школаны 2026 чылда ажыдар. Туранга чаа школаның тудуу бо чылын эгелээн, Торгалыг суурга школаны келир чылын тудары планнаттынган.
Суур бүрүзү чаа школаларлыг болуксап турары билдингир деп, Владислав Ховалыг чугаалаан. Ынчалза-даа чер бүрүзүнге чаа тудуглар тудары болдунмас деп чүвени билген турар ужурлуг бис. Ындыг арга чок черлерге, ийи ээлчегде өөренип турарының айтырыын оран-саваларга капитал септелгелер база эде тудуушкун аргалары-биле шиитпирлээр апаар. Бөгүнге чедир 55 школага капитал септелгелерни чоруткан, оларның көвей кезиин чүгле чаарткан эвес, а өөредилге шөлдерин база калбарткан. Бо хүнде 174 школаның 68-и ийи ээлчегде өөредип турар, ол дээрге 30 муң ажыг уруглар-дыр.
Уруглар садтарынга хамаарыштыр чугаалаар болза, Тываның найысылалында олуттар санының чедишпези эң чидиг. Кызылда уруглар садтарының үштүң ийи кезиинде уруглар саны нормадан хөй. «Чеже уруглар садтарын база школаларны каяа тудар дугайында билиишкин бисте бар. Президентиниң тускай сорулгалыг деткимчези республикага уруглар садтары биле школаларны немей тудар арганы бээр» - деп, Владислав Ховалыг чугаалаан.
Россияның Президентизиниң республиканың чурттакчыларынга – тускай шериг операциязынга киржилгези, ТШО зоназында дайынчыларга ачы-дузазы, ол ышкаш чурттуң чаа регионнарында хоозураан объектилерни катап тургузарынга болгаш тайбың амыдыралче эглип кээринге деткимчези дээш онза өөрүп четтириишкинни Тываның Баштыңындан дамчыткан. Тываның ТШО киржикчилериниң хөй кезиинге, ооң иштинде Россияның дөрт Маадырынга Владимир Путин бедик күрүне шаңналдарын боду тывыскан.