Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг Россияның Президентизи Владимир Путин-биле ужуражылга үезинде, республикада чуртталга тудуунуң хөгжүлдезиниң дугайында тодаргай таныштырган. Эрткен чылдың түңнели-биле алырга, бистиң республика рекордтуг хөй - 467 муң дөрбелчин метр чуртталга бажыңнарын дужааган.
«Бо дээрге совет үениң сан-чурагайларын ажып турар, төөгүде туруп көрбээн бедик көргүзүг-дүр. Республика чурттакчы кижи бүрүзүнге онааштыр чуртталга бажыңнарын ажыглалче кииргени-биле мурнакчы 10 регионнуң санынче киирген - деп, Тываның Баштыңы демдеглээн. - Федералдыг улуг деткимчениң болгаш ниити кады күжениишкиннеривистиң түңнелинде ындыг үре-түңнел чедип алдынган».
Тываның Баштыңы республикада чуртталга тудуунуң өзүлдезиниң кол шимчедикчизи - 2 хуулуг, чиигелделиг «тыва» ипотека программазында деп айыткан. 2026 чылда программаның киржикчилери болур 13 тудуг черлери чаа тудуглардан чурттаар оран-саваларны бээринге белен. Олар 188 муң дөрбелчин метр ниити шөлдүг 4132 квартиралыг, хөй каъттыг 60 бажыңны тудуп турар. Ооң иштинде 80,4 муң дөрбелчин метр ниити шөлдүг, хөй аалдыг 23 бажыңны 2026 чылда тудуп доозарын планнаан.
Регионнуң Тудуг яамызының сөөлгү медээзи болза, 2026 чылдың эгезинден бээр Тывада чурттаар оран-сава садып алырынга чиигелделиг ипотека программазынче 1400 ажыг билдириишкиннер кирген, оларның 692-зи бадылаттынган, бо чылда планнаттынган 1000 өг-бүлениң 392-зи чээли керээзинге атты салган. 2023 чылдан 2025 чылга чедир Тывада шупту 3500 ажыг өг-бүле чиигелделиг чээлилерни алган.
Регионнуң чуртталга политиказын күштелдиргенинден, Тывада бир кижиге онааштыр чурттаар оран-сава-биле хандырылга 14 дөрбелчин метрден 17,7 дөрбелчин метр чедир өскен, чурттуң ортумак деңнелинге чедер дизе, 0,3 дөрбелчин метр херек. Ынчап кээрге, Президент ол угланыышкынны бедии-биле үнелээн болганда, оожургаары амдыызында эрте деп, Тываның Баштыңы демдеглээн.
Ужуражылга үезинде Владислав Ховалыг күрүне баштыңындан 2 хуулуг чиигелделиг ипотеканы 2030 чылга чедир узадырын дилээн. Президент ол саналды деткээн, а Тываның Баштыңы республиканың амгы үеде чедип алыр дээш ажылдап турары чаа көргүзүглерни дыңнаткан.
«Бо базымның ужур-дузазы дыка улуг. Өг-бүлелерге чедингир ипотека тудуг адырынга күштүг идигни берген болгаш, рыноктуң аңгы-аңгы адырларын ажылдаткан. Ам мурнувуста чаа улуг сорулганы салган бис — 2030 чылга чедир кижи санынга онааштыр 20 дөрбелчин метр шөлче үнер. Программаны узатканы чүс-чүс аныяк өг-бүлелерге боттарының быжыг бажың-балгадын садып алырынга база республиканың демографиязын экижидеринге дузалаар дээрзинге бүзүрээр мен» - деп, Владислав Ховалыг чугаалаан.
Ооң-биле чергелештир, Тываның Баштыңы программаның мурнады боттандырар ужурлуг угланыышкыннарын демдеглээн: берип турар ийи хуу хемчээлдиг ипотека чээлизиниң ставказын ажы-төл санын барымдаалавайн, хевээр арттырар. Владислав Ховалыгның бодалы-биле алырга, бо чүүл аныяк өг-бүлелерге дузалыг болгаш күрүнениң демографтыг сорулгаларын чедип алырынга база эки салдарлыг болур ужурлуг.