.jpg)
Тываның найысылалы IV делегей чергелиг буддийжи форумунга хөй аалчыларны хаара тударынга белеткенип турар. Хоорай чаагайжыдылгаже онза кичээнгейни салып, чаагайжылдалыгның улуг ажылдарны чорудуп турар. Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг бо айтырыгны шыңгыы хайгааралда тудуп, ажылдың чоруп турарын хүннүң-не хынап турар. Ол участок бүрүзүн, ылаңгыя хөй улус чыглыр билдингир черлерни эки көөрүн хоорайның удуртулгазынга дааскан. «Кижилер чыглыр черлер элезин-сайлыг, хир-чамныг болгаш анаа-ла куруг чытпас ужурлуг» - деп, Владислав Ховалыг айыткан.
Транспорт инфраструктуразын хөгжүдер болгаш ногаан шөлдерни кадагалап арттырар дээш чугула чүүлдерни кылыр деп баштың демдеглээн. Аргалыг болза ыяштарны кезеринден чайлаар шиитпирлерни тыварын ол специалистерге дааскан. «Ылаңгыя хоорай төвүнге ол хамааржыр, кудумчуларга кандыг-даа чаартылга ажылдарын шынарлыг ногаажыдылга-биле кады кылыр херек» - деп, Владислав Ховалыг чугаалаан.
Тываның найысылалында ногаан фондуну чаартыр ажылдар бүдүн часкы, чайгы сезон дургузунда уламчылаар. Аэропорт аллеязында баштайгы ыяштарны – Таңдының арга-арыг ажыл-агыйындан эккелген хадылар тарыыр компания эгелээн. Аллеяга 440 ыяшты олуртур. Хоорайның парк ажыл-агый специалистери черни белеткеп, өзүмнерни шилип, суггарылганы хандырып, тарылганы контрольдап турар. Ажылдарны эгелээр мурнунда черниң байдалын хынаап көөрге, ында кышкы үеде орук кыдыының элезин довураан төп турганындан, черниң кырыкы дүжүткүр каъды баксырааны билдинген. Ынчангаш ыяштарны тарыыр черни экижижип, чаа кара довуракты немей төккен.
Бо чылын Кызылга 3300 ажыг ыяштарны тарыыры планнаттынганын мэрия дыңнаткан. Хоорайның кудумчулар аайы-биле тарылганың тускай планын кылган. Кудумчуларны болгаш хөй-ниити черлерин ногаанчыдар. Колдуунда-ла 3-4 метр бедик улуг ыяштарны тарып олуртур. Ол ышкаш 2500 ажыг анаа хадыларны база эккээр. Хоорайның кудумчуларынга мөңгүн теректер, хадыңнар, шивилер база көстүп кээр. Шумов алышкылар аттыг сесерлик, Өг-бүле парыгы дээш, өске-даа хөй-ниити черлерин 830 ыяштар-биле каастаар.
Московская, Абаканская, Щетинкин-Кравченко, Колхозная, Бай-Хаакская, Ровенская, Титов кудумчуларынга аныяк хадыларны олурткан. А Дружба биле Полигонная кудумчуларынга хадыңнар көстүп кээр. Магистральная кудумчузун дургаар 280 мөңгүн теректерни, а Кочетов биле Кызыл партизаннар кудумчуларын дургаар чүс-чүс хады болгаш шивилерни тарыыр. Салчак Тока кудумчузунга хадылар болгаш мөңгүн теректерни олуртур.
Бо хонуктарда Аэропорт аллеязын хевирлеп, хүннүң-не ыяштарны олуртуп турар.
Кызылдың ногаанчыдылга планнарында ыяштар тарыырындан аңгыда, газоннарны болгаш чечектер клумбаларын чаагайжыдар. Хоорайны 266 муң ажыг чечектер каастаар, оларның аразында агератум, бархатцы, бегония, георгин, катарантус, петуния, сальвия, цинерария болгаш цинния чечектер бар. Оларны Өг-бүле парыгынга, Арат шөлүнге, Орус культура төвүнүң чанынга, Ленинниң тураскаалынга, хоорай мэриязынга, хөгжүм-шии театрынга, Салчак Тока, Максим Мунзук, Тыва эки турачылар, Кызыл партизаннар тураскаалдарынга, Арбат шөлүнге болгаш өске-даа хоорай шөлдеринге олуртур. Ниитизи-биле хоорайның 27 шөлдерин чаагайжыдар.