Республика Баштыңы Владислав Ховалыгның бо чылдың январь 30-де тургускан чаа регионалдыг байырлалы – ажаалда-тежээлде болгаш харагалзал ажылдакчызының хүнүн Тыва бир дугаар майның 18-те демдеглеп эрттирген.
Байырлалдың сорулгазы – ажаалда-тежээлде болгаш харагалзал органнарының алдар-адын бедидип, өг-бүле тургузуун, ие-чаш болгаш уруглар камгалаар ажылдың чугулазын демдеглээри. Тыва чаштар төрүттүнериниң болгаш хөй ажы-төлдүг өг-бүлелер саны-биле чуртта мурнуку черде болганда, бо айтырыглар эң кол.
Владислав Ховалыг МАХ-та бодунуң каналынга, республиканың чурттакчыларынга чаа байырлал-биле байырны чедирген. Ол хүннү анаа эвес шилип алганын ол сагындырган: 1930 чылдың май 18-те Тыва Арат Республикага өг-бүле, өгленири болгаш ажаалда-тежээлде дугайында бирги бөлүк хоойлуларны хүлээп алган. «Чүс чыл хире эрткенде, бо мергежилдиң күрүне ужур-утказын болгаш чугулазын демдеглээри-биле бо хүннү календарьда албан езузу-биле быжыглаан бис» - деп, Баштың демдеглээн. Ол ышкаш Россияның чоннарының чаңгыс деминиң чылы база Тывада Тургузукчу күш-ажылдың болгаш өг-бүле ыдыктарның чылында байырлалды эрттирип эгелээни ужурлуг дээрзин демдеглээн.
Владислав Ховалыгның бодалы-биле алырга, ажаалда-тежээлде болгаш харагалзал ажылдакчыларның ажылы социал турум чорукту болгаш ниитилелдиң чаагай байдалын хандырар күрүнениң мурнады хөгжүдер угланыышкыны болур.
Республиканың Баштыңы ажаалда-тежээлде органнарының ажылдакчыларынга болгаш хоочуннарынга ажыл-агыйынга ачы-буяны болгаш бердингени дээш четтиргенин илереткеш, быжыг кадыкшылды, хей-аътты болгаш чедиишкиннерни күзээн.
«Силерниң ажылыңар кээргээчел чорукту болгаш харыысалганы негеп турар. Деткимче хереглеп турар уругларның болгаш хамаатыларның эрге-ажыын хүн бүрүде камгалап, өскүс уругларга өг-бүлени тыпчып, бистиң республикада чаңчылчаан үнелиг чүүлдерни кадагалап чоруур силер» - деп, Баштың онзалап демдеглээн.
Республиканың удуртукчузу байырлалга тураскаадып, төрээн болгаш азыранды ажы-төл азырап чоруур өг-бүлелер-биле ужурашкан. Чазак бажыңынга Фасхутдиновтарның болгаш Ламажааның хөй ажы-төлдүг өг-бүлелери келгеннер.
«Фасхутдиновтарның өг-бүлези интернационалчы болгаш күш-ажылга ынак ажы-төлдерни өстүрүп турар, оларның үш оглу тускай шериг операциязының киржикчилери. Шериг госпиталынга албан хүлээлге эрттирген Чечена Биче-ооловна Ламажаа кайгамчык ажык, буянныг ажы-төлдүг. Өске кижиниң төлү деп бодал чогун, оларны көргеш, билип каар силер. Буянныг күш-ажылыңар болгаш улуг чүректериңер дээш четтирдим!» - деп, Владислав Ховалыг ужуражылга соонда МАХ-ка бижээн.
Ужуражылга үезинде республикага ындыг өг-бүлелер санын көвүдедиринче угланган деткимче хемчеглерни чугаалашкан. Сөөлгү чылдарда тускай угланыышкынныг ажылдарны чорутканының түңнелинде, Тывада өскүс уруглар саны 20 хире хуу эвээжээнин, бөгүнде оларның 94 хуузу өг-бүлелерде чурттап, кижизиттинип турарын баштың дыңнаткан. «Ажаалда-тежээлде органнарының кол сорулгазы – уруг бүрүзү ынакшылга болгаш аянныг байдалга өзүп, а уруг азырап алган ада-иелер күрүнениң бүзүрелдиг деткимчезин кезээде ап чоруурун чедип алырында» – деп, Владислав Ховалыг демдеглээн.
Ол хүн Кызыл хоорайның Культурлуг хөгжүлде төвүнге байырлыг хурал үезинде, адырда шыырак ажылдакчыларга шаңналдарны болгаш өөрүп четтиргенин илереткен бижиктерни тывыскан. Аңаа яамылар болгаш ведомстволарның төлээлерин, албанның хоочуннарын, уруглар азырап алган ада-иелерни чалаан. Республиканың чогаадыкчы бөлүктери оюн-көргүзүүн бараалгаткан.
Амгы үеде Тываның ажаалда-тежээлде болгаш харагалзал органнарында 400 хире кижи ажылдап турар. Олар ада-иези чок уругларны хайгаралга ап, берге байдалдарга таварышкан өг-бүлелерни деткип турар. Уругларның сонуургалдарын камгалаарынче, социал өскүс чорукту эвээжедиринче, өг-бүлелерни анаа амыдыралче эглип келиринге дузалаарынче оларның ажылы угланган.
Россияда ажаалда-тежээлде болгаш харагалзал ажылдакчыларынга аңгы байырлал чок дээрзин демдеглезе чогуур; чүгле чурттакчы чоннуң чаңгыс Социал камгалал ажылдакчызының хүнү бар, ону июнь 8-те демдеглеп турар. Ынчангаш регионнар боттарының хүннерин доктаадып, бо чугула адырның ажылдакчыларын хүндүлеп турар.