Главная
Пресс-служба
Медээлер

Тыва Тиилелге хүнүнүң бүдүүзүнде «Хоочуннуң бажыңының баарынга парад» бүгү-российжи акцияга каттышкан

07.05.2026 10:03

Бо хүннерде бүгү Россияда база Тывада Ада-чурттуң Улуг дайынының хоочуннарын, ол ышкаш оларга деңнештирген дайынчы хөделиишкиннер киржикчилерин, тылдың ишчилерин, хоочуннарның дулгуяктарын, дайын чылдарының ажы-төлүн хүндүткеп байырлап турар. Националдар херектериниң талазы-биле федералдыг агентилелдиң база Россияның чоннарының ассамблеязының чуртта эрттирип турар улуг төлевилели - «Хоочуннуң бажыңының баарынга парад» деп патриотчу акция-биле фронтучуларга тускай оюн-көргүзүглерни болгаш концерттерни көргүзер.

Республиканың найысылалы Кызылда үш хоочун: Георгий Васильевич Абросимовка, Кирилл Иванович Марковка, Анатолий Михайлович Крутиковка чараш байырлалды эрттирген. Оларның амыдырал-чуртталгазы эрес-дидим чоруктуң, тура-соруктуң болгаш төрээн чуртунга ынакшылдың үлегер-чижээ.

Аныяк армейжилер, Кызылдың 3 дугаар школазының болгаш Бии-Хем кожууннуң Сесерлиг суурнуң казактар класстарының өөреникчилери, Тываның экономика болгаш эрге-хоойлу колледжизиниң сургуулдары, Тываның кадет корпузунуң кижизиттирикчилери, Кызылдың 55-ки мотоадыгжы бригадазының төлээлери шериг оркестри-биле кады, Кызыл хоорайның шериг комендатуразы, Истелге комитеди, Орус культура төвү, Тыва Республиканың Националдар херектериниң талазы-биле агентилели, Күш-ажыл болгаш социал политика яамызы, «Чаңгыс демниг Россия» партиязы дээш, 400 ажыг кижи хоочуннарга аалдап четкен.

Кирилл Марков хоочуннуң бажыңының чанынга парад эрткен. Маадырларга сеткилдиң ханызындан өөрүп четтириишкинни илередип, дайын чылдарының ырыларын, танцы-самын, шүлүктерин бараалгаткан. Оларның мурнунга Аныяк армейжилер биле кадеттер байырлыы-биле марштаан. Тываның өөредилге сайыды Орлан Соян хоочуннарга байырны чедирген. Дайын чылдарында оларның маадырлыг чоруу дээш өөрүп четтиргенин илереткеш, Ада-чуртунга бердингенин болгаш сыныш чок тура-соруун демдеглээн.

«Силерниң салым-чолуңар - эрес-дидим чоруктуң, тура-соруктуң, төрээн чуртунга ынакшылдың үлегери-дир. Маадырлыг чорууңар дугайында сактыышкын келир салгалдарның чүректеринге артар болзун, а силерниң амыдыралыңар аныяктарны төрээн черинге ынак, аңаа бердинген, чүткүлдүг болурунга сорук киирип чорзун» - деп, сайыт демдеглээн.

Хоочуннар байыр чедириишкиннери, белектер, сагыш човаашкын дээш четтиргенин илереткеннер.

Ындыг хемчеглер чүгле хүндүткелди эвес, а салгалдар аразында быжыг харылзааны тудуп, тайбыңны чаалап алганының өртек-үнезин сагындырып турар деп, организакчылар демдеглээн. Чылдың-на бүгү чуртта муң-муң кижилерни каттыштырып, Тиилелге хүнүнге белеткелдиң чугула кезээ апарган «Хооочуннуң бажыңының баарынга парад» акция, совет чоннуң маадырлыг чоруу мөңге, оларның салгалының мөгейии төнчү чок дээрзин база катап бадыткаан. Акцияның сорулгазы – тайбың дээрни салгалдарынга сөңнээн болгаш дайынның шылгалдазын эрткен кижилерге мөгейигни болгаш хүндүткелди илередир.

Тываның тоолчургу фронтучу Георгий Васильевич Абросимов бо чылын чүс харлаан юбилейин демдеглээн. 1926 чылдың апрель 21-де төрүттүнген, 1943 чылда Кызыл Шеригже кыйгырткан, Белоруссияның 3-кү фронту-биле тулчуп, Калининград облазын хостаарынга киришкен. Балыгланган соонда сегээш, Ыраккы Чөөн чүкке албанын уламчылаан. «Германияны тиилээни дээш», «Дайынчы ачы-хавыяазы дээш» медальдар база Ада-чурт дайынының ордени-биле шаңнаткан. Ол Кызылдың болгаш Тыва Республиканың хүндүлүг хамаатызы.

Кирилл Иванович Марков 1930 чылдың июль 28-те төрүттүнген, Кызыл хоорайның хүндүлүг хамаатызы. 1951 чылда шериг албанынче кыйгырткаш, Балтика чоогунга дайынчы базымнарын эгелээн. Аңгы-аңгы кезектерге шериг албанын эрттирип, дайын соонда Кызыл Шеригниң одуруунга артып кааш, националисчи бөлүктерни узуткаарынга киришкен. Орденнер болгаш медальдар, күш-ажылчы шылгарал демдектери-биле шаңнаткан, ССРЭ-ниң Улус ажыл-агый чедиишкиннериниң делгелгезиниң хүлер медалының эдилекчизи.

Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчилеринге деңнештирген хоочун Анатолий Михайлович Крутиков 1935 чылда төрүттүнген. 1954 чылда шериг албанынче кыйгырткан, 1956 чылда танк башкарыкчызы-адыгжы болуп Венгрияда үймээнни базарынга киришкен. Чанып келгеш, Кызылдың автотранспорт бүдүрүлгезинге ажылдаан. 2025 чылдың майда Тиилелгениң 80 чыл оюнга тураскааткан медаль-биле шаңнаткан, Тыва Республиканың Кызыл кожууннуң хүндүлүг хамаатызы.