Тываның Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызы республиканың ажыл-агыйларында малдың кыштаглаашкыны хүр менди эртип турарын дыңнаткан.
Яамының дыңнадыы-биле алырга, амгы үеде регионнуң шупту ажыл-агыйларында 3423 кышкы турлаглар бар. Эрткен чылга деңнээрге 54 хөй. Ол өскерлиишкин «Агростартап» база «Агромотиватор» грант киржикчилери-биле өзүп, ол ышкаш октаттынган объектилерни катап тургусканы-биле холбаалыг болган. Малчын аалдарже үнер оруктар ажык дээрзин яамы дыңнаткан.
Республикада харның кылыны ортумаа-биле 28 см хире. Эң улуг хар Таңдыда (47 см чедир), Бии-Хем (43-54 см), Тожу (45 см), Каа-Хем (54 см чедир) кожууннарда демдеглеттинген. Оруктарны тырттып, аштаарынче 97 техника аймаан база 234 далбыйларны ажыглап турар.
2025 чылдың ноябрь төнчүзүнге чедир бүгү хевирниң ажыл-агыйларында 164,7 муң баш улуг бода мал бар болган, ооң 83,3 муң бажы инек, 669,9 муң бажы хой база өшкү, 99,6 муң бажы чылгы мал.
Кыштаглаашкын үезинде 111,8 муң тонна мал чемин чараан, ниити курлавырның чартыы хирени. Республика кыштаглаашкынны хүр менди эртер дээш, ниитизи-биле 223,9 муң тонна сигенни база 986 тонна мал чиир тараа культураларын белеткээн. Амгы үеде арткан мал чеминиң хемчээли 112 муң тонна, азы 50 хуузу.
Муниципалдыг курлавырларда 287,1 тонна сигенни ажыглаан, 735 тонназы, азы 71,9 хуузу ам-даа бар. 2025 чылда 17 кожуун муниципалдыг курлавырларже шупту 1022 тонна сиген-ширбиилди белеткээн турган.
Кыштаглаашкынга мал чемин белеткээринден аңгыда, ону садып ап, чедирген. ТР-ниң Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызы хуу сайгарлыкчы Эрес Дуузаның тараачын-арат ажыл-агыйындан 680 дүргек: ооң иштинде 570 дүргек сиген база 110 дүргек саваңны садып алыр керээни чарган. Мал чемин Кызыл кожууннуң Сукпак суурда түр када шыгжаар болгаш садып-саарар черде чедирген. Бо хүнге чедир курлавырдан 131 дүргек сигенни, 43 дүргек саваңны хереглелдиг көдээ ажыл-агый бүдүрүкчүлеринге үлээн. Курлавырда ам-даа 439 дүргек сиген болгаш 67 дүргек саваң бар.
Республикада эпизоотиктиг байдал таарымчалыг. Малдың халдавырлыг аарыгларындан аараан азы өлүп-хораан таварылгалар демдеглеттинмээн. Республиканың ветеринария төвүнүң салбырлар специалистери ажыл-агыйларга ветеринарлыг дузаны көргүзүп турар. Ол үнүүшкүннер үезинде чогуур ветеринарлыг ачы-дузаны чедирип, аарыгларны болдурбазының талазы-биле арга-сүмелерни малчыннарга берип турар.
Ящур болгаш бруцеллез аарыгларынга удур профилактиктиг тарылгаларны, ол ышкаш кеш аарыгларынга болгаш ижин курттарынга удур баш удур эмнээшкиннер планнаттынган. Бо ажылдарга херек эмнерниң курлавырын тургускан.
Кыштаглаашкынны онча эртип, корум-чурум үүлгедиишкиннерин болдурбазы-биле көдээ ажыл-агый эргелелиниң специалистери, мал эмчилери, эмнелге ажылдакчылары, социал политика талазы-биле специалистер, участок шагдаалары малчын турлагларже доктаамал үнүп, малчыннарга боттуг дузаны көргүзүп турар.
Яамының база ведомстволар аразының бөлүктери 2025 чылдың декабрь эгезинден бээр 2439 аалдарга четкен, үнүүшкүннер ам-даа уламчылаар. Специалистер ол чоруп тургаш, кыштаглаашкын эки эртип турарын, малдың баш санында чидириглер чогун демдеглээн. Шупту ажыл-агыйларда малдың күш-деңгели ортумак деп үнелээн.