Тываның найысылалынга регионнуң Күш-ажыл болгаш социал политика яамызынга аутизмниг болгаш угаан-медерелинде өске-даа кызыгаарлаашкынныг уруглар-биле ажылдап турар специалистерге семинар болуп эрткен. Тываның Баштыңының грантызы-биле «Рассвет» АКО-нуң боттандырганы «АВА-Центр» төлевилелдиң 2026 чылдың январь 26-да эгелээн практиктиг хемчээ болур.
Чалаттырган эксперт – «АВА-Центр Новая Планета» КХН болгаш «Тускай уруглар. Татарстан» АКО-нуң күүсекчи директору Светлана Закированың таныштырылгазы – семинарның кол болуушкуну болган. "Чедиишкинниг харылзааже кол дүлгүүр болур аутизмниг уругларның чугаалажыр аргаларын сайзырадырында белеткел ажылының чугула талалары" деп илеткелинде корум-чурумунга тускай анализ аргаларын сонуургаткан. Теманың чугулазын статистика бадыткап турар: шинчилел ёзугаар алырга, аутизм деп диагноз салган уругларның 75 хуузу чугаалажып шыдавас болганындан, харылзажыр аргаларны сайзырадыры кол черни ээлеп турар.
Төлевилел ам-на ажыл-агыйжы чадаже кирген. Партнернуң шөлү – «Логос» немелде өөредилге төвүнге кичээлдер эрткен. Казаньдан бедик мергежилдиг ийи специалист тус черниң алды башкыларынга болгаш психологтарынга, ол ышкаш дөрт ада-иеге ПАП өөредилгезин эрттирген. Киржикчилер шылгалдаларны дужаагаш, сертификаттарны алыр.
Төлевилелдиң кол сорулгазы – регионга турум деткимче системазын тургузары. 2026 чылдың дургузунда Казаньдан тренерлер боттарының өөредип кааны он АВА- специалистерин ырактан хайгаараар. Ол специалистер, бодунуң ээлчээнде, чоокку үш чылда угаан-медерелинде кызыгаарлыг уругларлыг өг-бүлелерге чедингир ачы-дузаларны чедирер.
Төлевилелдиң онза ужур-утказы ооң Тываның чурттакчыларынга экономиктиг болгаш социал үре-түңнелдиинде. 2026 чылда 48 өг-бүлеге АВА-терапия дузазын көргүзери планнаттынган. Ол чүүл оларны өске регионнарже эмчилеп чоруурундан хостап, өг-бүле бүрүзүнге 500 муң рубль чедир камналганы бээр.
Бо хүнде ажы-төлү диагностикалыг шинчилелдерни эртип, корум-чурумун эдер тускай программаларны ап турар 16 өг-бүлени шилип алган. Чыл төнчүзүнге чедир анкетага даянгаш, ам-даа 32 өг-бүлени шилип алыр.
Тыва Республиканың Баштыңының хамааты ниитилелди хөгжүдеринге грант конкурузунуң түңнелдери-биле «Өг-бүлеге, ие-чашка, ада болурунга болгаш уругларга деткимче» угланыышкынга «Рассвет» автономнуг коммерцияга хамаарышпас организацияның Кызылда аутизмниг болгаш угаан-медерелинде өске-даа кызыгаарлаашкынныг кижилерге дузалажыр ажылдыг АВА төвү» төлевилел грант деткимчезин алганын сагындыраал. Шупту төлевилелдерге көргүскен грант деткимчезиниң ниитизи түңү 13 млн. рубль болган. Президент грантыларның фондузунуң база регионалдыг бюджет акша-хөреңгизи-биле акшаландырыышкынны чорудар.