Россияның Чазааның Даргазының оралакчызы Дмитрий Патрушевтиң даргалаашкыны-биле эрткен 2026 чылдың үер болгаш өрт сезонунуң айыыл чок чоруун хандырарын белеткээр талазы-биле хуралга Владислав Ховалыг киришкен. ОБЯ-ның анализ болгаш мониторинг төвүнге ук хемчег болуп эрткен. Россия Федерациязының субъектилериниң удуртукчулары база харыысалгалыг шупту федералдыг ведомстволар — Россияның Бойдус яамызы, Россияның Онза байдалдар яамызы, Россияның Ыраккы Чөөн чүктүң хөгжүлде яамызы, Россияның гидрометеотөвү, Ростеххайгаарал албаны, Росбойдус хайгаарал албаны, Россугкурлавырлары, Росарга-арыг аңаа киришкен.
«Эрткен чылын өртке алыскан шөлдер ийи катап эвээжээн. Россияның Чазаа 2025 чылда арга-арыг өрттерин болдурбазы болгаш демиселинче 20 хире млрд рубльди аңгылаан. Ол акшаландырыышкынның аразында Ыраккы Чөөн чүкте арга-арыг өрттериниң төвүн тургузуп, элээн өртке алыскан регионнарда салбырларның материал-техниктиг баазазын чаарткан. Ооң-биле чаа 11 авиа кезектерни тургузуп, амгы үеде бар 40 кезекти чепсеглээри планнаттынган» – деп, Дмитрий Патрушев чугаалаан.
Бо чылын арга-арыг өрттерин дүрген илередип тыварын күштелдирип, ам-даа видеокамераларны садар. Арга-арыг өрттерин өжүрер техника аймаан чаартыр, ол ышкаш чаа регионнарга база. 19 регион арга-арыг өрттерин болдурбас болгаш ооң-биле демисежир немелде акша-хөреңгини алыр. Чазак Даргазының оралакчызы өрт сезону эгелевээнде шупту хемчеглерни шынарлыг чорударын хуралдың киржикчилеринге сагындырган.
2025 чылдың марттан октябрьга чедир Тыва Республикага 18486,46 га ниити шөлдү ээлээн 179 арга-арыг өрттери демдеглеттинген. 2024 чылга деңнээрге, өрттерниң саны 17 хуу - 36 таварылгага, а өрттүң шөлү 2,43 катап, азы 26463,20 га чедир эвээжээн. Онза камгалалдыг бойдус девискээрлеринде, тодаргайлаарга, «Азас», заповеднигинге 4 га шөлге 3 өрт болган, эрткен чылга деңнээрге элээн кызырылган. Регионнуң арга-арыг фондузунга 53,3 млн. рубльдиң когаралы чедиртинген, 2024 чылга деңнээрге 20 катап эвээш (1,065 млрд. рубль).
Эрткен чылын республикага суг үери чүгээр эрткен. Кызыл хоорайда Улуг-Хемниң, Тоора-Хем биле Сейба суурларда Бии-Хемниң, Чадаана хоорайда Чадаана хемниң суунуң деңнели 20-ден 57 см чедир көдүрүлгени демдеглеттинген. Өске хемнер-сугларга сугнуң деңнели баткан турган. Ниитизи-биле, суглар ындыг-ла кончуг улгатпаан. Чурттакчылыг черлерге суг үериниң айыылы болбаан. Регионда суг үеринге бо-ла таваржыр 40 чурттакчылыг черлерде сугга алзыр зоналарны тодарадыр ажылдар доозулган. Камгалал чалдарны тудар, база ол чоок-кавызынга чаа бажыңнар болгаш өске-даа объектилер тударын болдурбас дээш ону тодарадыры чугула.
«Бистиң мурнувуста чиге ажылдар бар: арга-арыг өрттериниң шөлүн эвээжедири, өрттерни баштайгы 24 шагында өжүрерин чедип алыры, чурттакчы чон ортузунга профилактиктиг ажылды күштелдирери. Тускай угланыышкынныг республиканың шупту яамылар болгаш ведомстволарынга, ол ышкаш муниципалитеттер удуртукчуларынга часкы үер-чайыкка болгаш өрт айыылының сезонунга белеткенир болгаш салдынган сорулгаларны чедип алыр даалгалар бердинген» - деп, Владислав Ховалыг хурал соонда чугаалаан.
Хуралдың киржикчилери ведомстволар аразында боттуг кады ажылдажылганың чугулазын демдеглээннер. Россияның ОБЯ-ның эрттирип турары өөредилгелер болгаш пландан дашкаар хыналдалар дамчыштыр ону организастап болур. Оон аңгыда федералдыг деңнелде база регион бүрүзүнде онза байдалдарны болдурбас болгаш оларның уржуктарын чайладыр штабтар тургустунган.