Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг Дээди Хуралга Айыткалынга агроүлетпүр комплекизиниң ажылын түңнеп, 2026 чылда адырны мурнады хөгжүдер сорулгаларны айыткан. Көдээ ажыл-агый продукциязын болбаазырадыр инфраструктуразын, улуг хемчээлдиг мелиорация ажылдарын база уксаалыг мал ажыл-агыйын хөгжүдеринге кол кичээнгейни салган.
2025 чылда республикага агроүлетпүр комплекизин деткиир талазы-биле чугула хемчеглерни боттандырган. Кол угланыышкыннарның аразында социал-экономиктиг хөгжүлдениң бот-тускай программа шугуму-биле көдээ ажыл-агый болбаазырадылга инфраструктуразын тудуп, суггат системаларын катап тургузуп, уксаажыдылга ажыл-агыйының хөгжүлдезин уламчылаар.
2025 чылда ИПСЭР деткимчези-биле Кызыл биле Улуг-Хем кожууннарга мал согар, эът болбаазырадыр болгаш консервалаар болгаш колбаса кылыглары бүдүрер цехтер тутунган, бо чылын оларны ажыглалче киирер.
Ийи болбаазырадылга төлевилелдери Таңды кожуунда (Улуг-Тей деп черде) чылда 4 тонна чедир эът болбаазырадып, консервалар бүдүрер модульдуг цех, Кызыл кожуунда чылда 74 тонна чедир хоолулуг мал чеми бүдүрер цех тудуу чоруп турар. Оларны бо чылын дужаар.
Оон аңгыда Бии-Хем кожуунда хары угда 1 муң тонна чедир тараа шыгжаар черлиг шаңны ажыдыптар болза, тарылга шөлүнүң хемчээли 70 гектар чедир көвүдеп болур.
Республиканың Баштыңы мал чеминиң бүдүрүлгезин хөгжүдери мелиорация-биле дорт харылзаалыг деп демдеглээн. Эрткен чылын Россияның Көдээ ажыл-агый яамызының деткимчези-биле Барлык биле Алаш бугаларын катап тургузар ажылдарны чоруткан, суггат машиналарын садып алган.
«2026 чылга чедир Россияның Көдээ ажыл-агый яамызының бадылааны он төлевилели езугаар 5,6 муң ажыг гектар девискээрге ажыл-чорудулганы чорудар» - деп, Владислав Ховалыг демдеглээн. Аңаа 1 муң ажыг гектар шөлдү ээлеп турар Мажалык биле Дүрген суггарылга системаларын чаартыр төлевилелдер кирип турар.
Республиканың суггат четкизин бүрүнү-биле катап тургузар, 2030 чылга чедир суггарылгалыг черлер шөлдерин 42 муң га чедир көвүдедир.
Малдың продуктулуг чоруун бедидери-биле республиканың чеди ажыл-агыйлары башкарыкчы эртем институттары-биле кады уксаажыдылга ажылын чорудуп турар. Хой эъди болгаш дүк бүдүрүлгезинде өзүлде демдеглеттинген.