2025 чылдың декабрь 10-дан 2026 чылдың январь 20-ге чедир республикада энергетика болгаш коммунал ачы-дуза дээш төлевирлер чыырының шалыпчы айын чарлаан. Республиканың Баштыңы Владислав Ховалыг чогуур айтыышкынга атты салган, база бо акцияның хемчеглер планын бадылаан. Бир ай дургузунда эртер акцияның кол сорулгазы – коммунал ачы-дуза дээш төлевирлер чурумун бедидери болгаш өрелерни эвээжедири.
Амгы үеде юридиктиг черлерниң болгаш хуу кижилерниң чуртталга-коммунал ачы-дуза дээш өрези 2,4 млрд рубль ашкан. Ооң чартыындан хөй кезии, азы 1,6 млрд рубли — чурттакчы чоннуң өрези. Ол ышкаш бюджет организациялары, ооң иштинде федералдыг, республика, муниципалдыг албан черлериниң өрези – 247 млн рубль четкен. Бизнес сектору, юридиктиг черлер, башкарыкчы компаниялар 500 хире млн рубль өрелиг.
Коммунал ачы-дуза өрелерин көөр болза, эң хөй өре электри энергиязынга - 1 млрд. рубль ашкан. Ийиги черде чылыг хандырылгазы дээш өре – 961 млн рубль. Соок сугга өре 234 млн рубль четкен болза, кадыг бок үндүр сөөртүрүнге – 171 млн рубль, газ хандырылгазынга 1,5 млн рубль өре чыылган.
Шалыпчы айның дургузунда боттарының ажылдакчыларының ажыглааны коммунал ачы-дуза төлевирлериниң агар саннарын болгаш өрелерин шүүштүрүп хынаар кылдыр өнчүнүң шупту хевирлериниң организацияларының, ол ышкаш чылыдылга-энергетика комплекизиниң база чуртталга-коммунал ажыл-агый бүдүрүлгелерниң удуртукчуларынга сүмелээн. Бир эвес ажылдакчы чөпшээрежир болза, айтырыгны шиитпирлээриниң немелде аргазы - шалыңын өрезин дуглаарынче шилчидер.
Оон аңгыда, айыттынган хуусаа дургузунда чылыг-энергетика компаниялары база чуртталга-коммунал ажыл-агыйлары мобильдиг терминалдар-биле төлевирлер хүлээп алыр үнүүшкүннүг пунктуларны организастаар. Кассаже барбайн, төлевирлерин ынчаар төлээр арганы чурттакчыларга бээр. Тываның одалга болгаш энергетика яамызы төлевирлерге хамааржыр айтырыгларга дарый консультациялар бээр «изиг шугумнарны» ажылдадырын курлавыр хандырылга бүдүрүлгелеринге база сүмелээн.
«Бүгү энергетика системазының болгаш коммунал ажыл-агыйының турум ажылы ажыглаан курлавырларны үе шаанда төлээринден дорт хамааржыр. Бистиң бажыңнарывыска, эмнелгелерге, школаларга база бүдүрүлгелерге чылыг болгаш чырыкты үзүктел чок бээринге өрелер улуг айыылды тургузуп турар. Бо дээрге бистиң регионувустуң социал турум чоруунуң болгаш ниити харыысалганың айтырыы-дыр» - деп, республиканың одалга болгаш энергетика сайыды Эдуард Куулар демдеглээн.