Бөгүн Кызылга Ада-чурттуң Маадырлар хүнүнге тураскааткан байырлыг митинг болуп эрткен. Митингиниң киржикчилери Тиилелге шөлүнде Мөңге оттуң баарынга боодал чечктерни салып, сактыышкынның минутазы-биле Маадырларга мөгейигни кылганнар. Тыва Республиканың Баштыңы Владислав Ховалыг, эрге-чагырга органнарының, Чепсектиг күштерниң, корум-чурум камгалаар черлерниң, хөй-ниити болгаш аныяктар организацияларының төлээлери аңаа киришкен.
Чылдың-на декабрь 9-та демдеглеп эрттирип турар Ада-чурттуң Маадырлар хүнүнде, Совет Эвилелиниң Маадырларын, Ыдыктыг Георгий ордениниң, Алдар ордениниң эдилекчилерин, Социалистиг Күш-ажылдың Маадырларын, Россия Федерациязының Маадырларын бүгү чуртта алдаржыдып демдеглеп турар.
Россияның Президентизиниң 2025 чылды Ада-чурт камгалакчызының чылы кылдыр чарлааны, байырлалга онза ужур-утканы берген. Бо чыл Ада-чурт дээш амы-тынын берген камгалакчыларывыска төөгүлүг сактыышкынның чугулазын база амыр-тайбыңның мөңге үнезин сагындырып турар.
Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг митинг үезинде маадырлар дугайында сактыышкын дээрге чүгле эрткен үеге мөгейиг эвес, а салгалдарны каттыштырып, чоннуң хей-аъдын быжыктырып турар күш-түр дээрзин онзалап демдеглээш, кажан маадырларывысты утпайн сактып чорувуста, олар бистиң чүректеривиске чурттап чоруур дээрзин сагындырган.
«Өгбелеривистиң маадырлыг чоруу Ада-чурттуң чаа камгалакчыларын сорук киирип, оларның эрес-дидими аныяк-өскенге мөзү-шынарның үлегер-чижээ апарган. Аңгы-аңгы чылдарда Төрээн чуртун камгалаары-биле туржуп келген кижилерниң эрес-дидим чоруунга күдүк базып, мөгеер бис. Оларның үлегер-чижээ бисти кол чүүлге өөредип турар: чурттуң салым-чолу дээш харыысалгалыг болурунга, берге үелерде тура-соруун көргүзүп, хүлээлгезинге шынчы болурунга» - деп, ол чугаалаан.
Кызылдың Тиилелге шөлүнде Билдинмес дайынчының тураскаалынга чечектер салыр езу-чаңчыл дайын шөлүнге болгаш тайбың үеде эрес-дидим чоруун көргүскен кижилерге ниити өөрүп четтириишкинниң болгаш мөңге сактыышкынның мөгейии-дир деп, Владислав Ховалыг демдеглээн.
Мөчээн дайынчыларга мөгейиг кылдыр чаңчыл езугаар Тиилелге шөлүнге үш катап дааштаашкынны аткан. Кутузов орденниг 55-ки мото-адыгжы (дагжы) бригадазының шериг оркестри «Дуруяалар» деп ырызын күүсеткен.
Россияга Маадыр атты доктааткандан бээр 13 муң ажыг кижи ооң сылдызы-биле шаңнаткан. Ада-чурттуң Улуг дайынының чылдарында 11600 ажыг кижи Совет Эвилелиниң Маадыры атты алган. Тыва Арат Республиканың үндезин чурттакчыларының аразында Михаил Артемьевич Бухтуев, Түлүш Балданович Кечил-оол, Чургуй-оол Намгаевич Хомушку, Николай Николаевич Макаренко, Александр Антонович Семирацкий бо атка төлептиг болганнар. Эң бедик шаңналды Афган дайынынга болгаш Кавказка дайынчы хөделиишкиннеринге киришкен дайынчыларга база тывыскан. Амгы үеде тускай шериг операциязының киржикчилеринге дайынчы маадырлыг чоруу дээш Маадырның алдын сылдызын тыпсып турар. Бөгүн Тываның чурттакчылары - Мерген Донгак, Чалым Чүлдүм-оол база Буян Куулар ол дээди шаңналга төлептиг болганнар.
Күрүне Думазы 2007 чылдың январьда Ада-чурттуң Маадырлар хүнүн доктааткан. Депутаттарның саналын Федерация Чөвүлели февральда бадылаан болза, Россияның Президентизи Владимир Путин ону бадылаан. Декабрь 9-туң хүнүн шилип алганы база уткалыг: 1769 чылда Екатерина II императрица Ыдыктыг Георгий Тиилекчиниң орденин тургусканы-биле холбаштыр ол шилип алдынган. Ол орденни тулчуушкуннар үезинде маадырлыг, эрес-дидим болгаш коргуш чок чоруун көргүскен шериглерге тыпсып турган.