Тываның Баштыңы Кызылда Шумов алышкыларга база тускай шериг операциязының киржикчилеринге тураскаалдарны ажыдарынга белеткел ажылдары кайы хире чоруп турарын хынаан. Владислав Ховалыг скульптураларны тургускан черлерни база ону долгандыр чаагайжыдылга ажылдарын көрүп четкен.
Республиканың Баштыңы тураскаалдыг скульптураларның ажыдыышкыны ноябрь 8-те планнаттынган болгаш ону Улуг Тиилелгениң 80 чыл оюнга тураскаадырын дыңнаткан.
«Ажылдар ам төнчү чадазында келген, талантылыг скульпторларывыстың чогааткан ажылдарын магадап ханмадым. Бо дээрге чүгле овур-хевирлерни дөмейи болгаш шынныы-биле дамчыдарындан аңгыда, тураскаал бүрүзү төөгүлүг ханы бодалдыг – оларның тыныжын, сеткил-хөөнүн база аажы-чаңын көргүскен езулуг шылгараңгай ажылдар-дыр» - деп, Кызылдың Баштыңы социал четкилерде бодунуң бодалын үлешкен.
Кызылдың мурнуу кезээнде тоолчургу Шумов алышкыларга тураскаалды тургускан. Республиканың ат-сураглыг бо үндезин чурттакчыларының адын эдилээр мемориалдыг паркка алышкыларның маадырлыг чоруунга тураскааткан скульптура турар. Тураскаалдың дөжээн бүдүн граниттен кылган.
Шумовтарның тураскаалын Москваның Чурукчулар эвилелиниң кежигүнү, алдарлыг скульптор Виталий Шанов кылган. Ооң ажылы «Россияның шериг-төөгүлүг ниитилели» бүгү-российжи хөй-ниити-күрүне организациязының эрттирип турары тураскаалдың эң эки дөзевилел мөөрейинге тиилээн. Виталий Шанов Кызылдың Щетинкин-Кравченко кудумчузунда «Кызыл кош» деп Тывада билдингир тураскаалды база чогааткан.
«Азия төвү» скульптура комплекизиниң чанында Улуг-Хемниң эриинге турар тускай шериг операциязының киржикчилеринге тураскаалды ат-сураглыг тыва чурукчу Байза Ондар кылган. Мөөрей ажылы-биле тураскаалдың хевир-дүрзүзү шилиттингенин сагындыраал. Күжүгет Шойгу аттыг культура фондузу тураскаалды кылырын болгаш тургузарын деткээн.
Эрткен чылын Кызылдың чурттакчылары «Амыдыралга инфраструктура» национал төлевилелдиң бир кезээ болур «Таарымчалыг хоорай хүрээлеңин тургузары» федералдыг программа езугаар хөй-ниити шөлдерин чаагайжыдар талазы-биле бүгү-российжи мөөрей үезинде скульптура комплекстериниң турар черлерин болгаш оларны чаагайжыдар төлевилелдерни шилип алган.
Тураскаалдарның тургузукчулары Виталий Шанов биле Байза Ондар – Суриков аттыг Москваның уран чурулга институдунуң доозукчулары дээрзин, Владислав Ховалыг хыналда соонда бодунуң социал четкилеринде сагындырган.
«Оларның чогаадыкчы ажылдары төөгүге хүндүткел база бичии-ле чүүлдерже кичээнгейлиг чорук-биле доңнашкан болганындан, тураскаал бүрүзү дириг болгаш тынып турар ышкаш» - деп, Владислав Ховалыг чурукчуларның ажылдарын көрген соонда бижээн.