Бо чылын ол он дугаар чыл эртип турар Тыва дыл хүнү — Тыва Республиканың Чазааның Баштыңының 2016 чылдың январь 18-де Чарлыы-биле ноябрь 1-де эрттирер кылдыр доктааттынган. Тыва Республиканың Улустуң чогаалчызы Александр Даржайның киирген саналы-биле 2016 чылдың январь 18-те тыва дылды кадагалаар, деткиир болгаш нептередир сорулга-биле Тыва дыл хүнү бадылаттынган.
Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг тыва дылдың айтырыгларын күрүне деңнелинге шиитпирлеп, төрээн дылды сайзырадырының күрүне программазын ажылдап кылгаш, ону боттандырарынга база төрээн дылынга чоннуң сонуургалын бедидеринге Тыва дыл хүнүнүң ужур-дузазы улуг болур деп демдеглеп, тыва дылдың эчис сорулгазын ажылдаар даалганы бергениниң соонда, тыва дылды деткиириниң болгаш хөгжүдериниң күрүне стратегиязын ажылдап кылдынганын сагындыраал. Тыва дылды хөгжүдүп сайзырадырының күрүне стратегиязында төрээн дылдың калбаа-биле ажыглалын каяа-даа чедип алыры айыттынган турган. Стратегияны боттандырарының кол хемчеглер планында тыва чогаалчыларның чогаадыкчы ажылдарын деткиир болгаш чогаал номнарын үндүрерин, дылды кадагалап арттырарының концепциязын, өөредиглиг семинарлар, конференциялар болгаш мөөрейлер эрттирериниң деткимчези көрдүнген.
ТР-ниң Өөредилге яамызының, Тываның гуманитарлыг шинчилелдер институдунуң база ТР-ниң Национал школаны хөгжүдерин институттуң ажылдакчыларының болгаш культура болгаш өөредилге албан черлериниң киржилгези-биле тыва дылдың хөгжүлдези дээш улуг ажылдарны кылып турар. Чылдың-на аянныг номчулгалар мөөрейлери, чогаалчылар, эртемденнер-биле ужуражылгалар, класс шактары, куратор шактары, шын бижилге диктантылары дээш, оон-даа аӊгы хемчеглерде сургуулдар, ада-иелер, ажылчы чон идепкейлиг киржип турар.
октябрь 20-ноябрь 1 – назы четпээн уругларның өөредилге албан черлеринге тыва дыл байырлалдары,
октябрь 31 – «Тыва дылдың хүнүнге шүлүк болгаш чогаал кежээзи» республика мөөрейи – Тываның өөредилгени хөгжүдер болгаш мергежил бедидер институдунга,
октябрь 14 - ноябрь 1 – Тыва дыл хүнүнге тураскааткан класс болгаш куратор шактары – ТР-ниң ниити, ортумак тускай база дээди өөредилге черлеринге,
октябрь 31 – Тываның Улусчтуң чогаалчызы М.А. Күжүгеттиң 70 харлаанынга тураскааткан «Сакты бердим, өңнүктерим» деп республиканың эртем-шинчилел конференциязы – Тываның кадет корпузунга,
ноябрь 1 – «Тыва дыл – чоннуң өнчүзү» Х шуулган – Улусчу чогаадылга бажыңынга,
ноябрь 5 - «Тыва дыл – тыва чоннуң өнчүзү» деп студентилерге лекция – А.Б. Чыргал-оол аттыг Кызылдың уран чүүл колледжизинге,
ноябрь 6 – «Тыва дылдың чаа шын бижилгезиниң айтырыглары» төгерик стол – ТГТШИ.
«Тыва Республиканың Баштының национал литература шаңналы» республика мөөрейи – сентябрь-октябрь, республиканың чогаал каттыжыышкыннары, Тываның регионалдыг чогаалчылар эвилелдери.
Тыва дыл хүнүнге тураскааткан хемчеглерниң эң кол кезээ - Тыва дыл хүнүнге тураскааткан «Тыва дыл – чоннуӊ өнчүзү» деп республика чергелиг шуулган ноябрь 1-де 15 шакта Улусчу чогаадылга бажыӊнынга болуп эртер. Шуулган бетинде фойеге амгы үеде өөредилге черлеринде тыва дылды өөредип турарыныӊ чамдык дуржулгаларыныӊ таныштырылгазы, Ю.Кюнзегеш аттыг Тываныӊ ном үндүрер чериниӊ номнарыныӊ ярмарка-делгелгези, Тываныӊ гуманитарлыг болгаш тускай социал-экономиктиг шинчилелдер институдунуӊ латинчиткен алфавитке үнүп турган баштайгы өөредилге номнарыныӊ делгелгези-биле чон таныжып болур.
Ноябрь 1-де Улусчу Чогаадылга бажыңынга болуп эртер шуулганның ажылынга тыва дыл башкылары, уруглар садтарыныӊ кижизидикчи башкылары, культура болгаш уран чүүл ажылдакчылары, эртем ажылдакчылары, чогаалчылар, журналистер, сургуулдар, ада-иелер база бүгү-ле күзелдиг чон киржип болур.