Главная
Пресс-служба
Медээлер

Ю. Ш. Кюнзегеш аттыг Тываның ном үндүрер чери 95 чылдаан юбилейин демдеглээн

24.10.2025 04:51

Ю. Ш. Кюнзегеш аттыг ном үндүрер черниң юбилейинге тураскааткан байырлыг хурал Тыва үндезин культура төвүнге болуп эрткен. Тыва Республиканың Чазааның Даргазының оралакчызының хүлээлгезин күүседип турар Айдыс Сынаа ном үндүрер черниң коллективинге болгаш хоочуннарынга байырны чедирген. Ном үндүрер чериниң национал литератураны кадагалап арттырар ажылга база Россияның-даа, делегейниң-даа культурлуг өнчү-салгалын байыдарынга киирген үлүг-хуузун ол демдеглээн.

Айдыс Сынаа байыр чедириишкининде Тываның ном үндүрер чери 1930 чылда тургустунганындан бээр национал культураны кадагалап арттырарынга болгаш хөгжүдеринге кол рольду ойнап чоруурун онзалап демдеглээн. Ном үндүрер чер хөй-ле төөгүлүг өскерлиишкиннерни эрткен, ынчалза-даа регионнуң культурлуг амыдыралының төп кезээ болуп арткан.

Ном үндүрер чер эрткен чылдарда ниитизи-биле 20 миллион ажыг санныг дөрт муң хире аттыг номнарны парлаан. Ол үндүрүлгелерде школа өөредилгезиниң үндезини апарган өөредилге номнары, делегей классиказының тыва дылче онзагай очулгалары, үш томнуг «Тываның төөгүзү» дээн ышкаш номнар кирип турар.

Ном үндүрер чер тыва литературлуг дылды кадагалап, сайзырадыр, ол ышкаш аңгы-аңгы жанрларның — уран-чечен чогаалдан эгелээш, эртем-ниитилелдиг үндүрүлгелерге чедир номнарны парлап, тарадыр ажылды чорудуп арткан. Чылдың-на номнар парлап үндүрер планын ажырып, социал ужур-уткалыг литератураны парладырынга федералдыг субсидияларны хаара тудуп турар.

Оон аңгыда, ном үндүрер чер аныяк чогаалчыларны болгаш салым-чаяанныг авторларны деткип турарын демдеглезе чогуур. Тыва интеллигенцияның шылгараңгай төлээлери — чогаалчылар, эртемденнер, башкылар, чурукчулар ол черге ажылдап чорааннар. Оларның чогаадыкчы ажылы болгаш үлүг-хуузу чүгле Тываның эвес, а бүгү Россияның культурлуг онзагайын байыткан. Юрий Кюнзегеш, Степан Сарыг-оол, Леонид Чадамба, Кызыл-Эник Кудажы, Салим Сюрюн-оол, Александр Даржай, Антон Үержаа дээш, оон-даа өске кайгамчык кижилер ном үндүрер черге изин арттырганнар. Бо дээрге Тываның ном үндүрер чериниң ачызында чагай аттарны чаалап алган чогаадыкчы кижилерниң эвээш кезии-дир.