Октябрь 11-де Тыва Арат Республиканың Совет Эвилелинге эки тура-биле каттышканындан бээр 81 чыл оюн демдеглээн. Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг бодунуң социал четкилерде арнында ол хүннү сактып, ооң тыва болгаш орус чоннарның төөгүзүнде ужур-утказын онзалап демдеглээн. Тыва биле Россияның аразында чүс чыл чартык чоокшулажыышкыны тыва чонну омак-сөөк кылдыр арттырып, күрүнезин тургузуп алыр арганы берген.
Россияның Президентизи Владимир Путин эрткен чылын ССРЭ-ниң составынче Тыва Арат Республиканың эки тура-биле каттышканының 80 чылы-биле Тываның чурттакчыларынга байырын чедирип тура, ол болуушкуннуң төөгүлүг ужур-утказын демдеглээн. Кремльдиң сайтызында парлаттынган байыр чедириишкининде, «бо болуушкун республиканың төөгүзүнде чугула болгаш ужур-уткалыг болуушкун болуп, ооң социал-экономиктиг хөгжүлдезинге болгаш онзагай культурлуг болгаш сүлде-сүзүк өнчүзүн кадагалап арттырарынга идигни берген» деп бижээн.
Ол төөгүнүң арыннарында, 1914, 1921, 1944 чылдарның эң-не кол болуушкуннары болур. 1914 чылда Россияның императору Николай II тыва нойоннарның дилээ-биле Тывага хоргадалды тургузарын шиитпирлээн. Советтиг Россия 1921 чылда тываларга, оларның төөгүзүнде бирги национал күрүне – Тыва Арат Республиканы тургузарынга бир дугаар дузалаан.
Ада-чурттуң Улуг дайыны эгелээрге, фашистиг шериглер ССРЭ-же халдап кирген соонда каш шак эрткенде, ТАР делегейде фашистиг Германияга удур дайын чарлаан бир дугаар чурт болган. Дайынның эге чылында-ла ТАР Совет Эвилелинге бодунуң бүгү национал алдын курлавырын база өг-бүлелерниң амыдырап-чурттаарының кол дөзү мал-маганының үштүң ийи кезиин дамчыткан.
Республиканың 8 муң ажыг чурттакчылары, азы ТАР-ниң ынчангы чурттакчы чонунуң 10 хире хуузу фронтуже аъттанган. Тывалар эки тура-биле дайынче аъттанган болза, ол үеде ТАР-га чурттап чораан Советтиг Россияның хамаатыларын Кызыл Шеригже мөөңнеп чоруткан. Республиканың 10 чурттакчызынга Совет Эвилелиниң Маадыры дээди аттарны тывысканы - оларның эрес-дидим чоруун бадыткаан.
Тываның Россия-биле чаңгыс демниг чоруунуң хүнү улуг байырлалдыг-даа, а юбилейлиг эвес чылдарда-даа кол болуушкуннарның бирээзи бооп артар. Регионнуң баштыңы Владислав Ховалыг ол хүннүң төөгүлүг ужур-утказын демдеглээн.
Совет Тываның 5 чылы аттыг стадионнуң чаагайжыдылгазынче болгаш инфраструктуразынче: ол чоогунуң оруу, автомашиналар тургузар чери, ачы-дуза шөлдери болгаш өске-даа объектилеринче онза кичээнгей угланган.
Тываның Баштыңы стадионнуң чанында тускай шериг операциязының киржикчилеринге база Ада-чурттуң Улуг дайынының маадырлары Шумов акышкыларга мемориалдыг тураскаал комплекизин тургузар ажылдың чоруп турарын хынаан. «Өгбелеривистиң, ачаларывыстың, оолдарывыстың маадырлыг чоруун ажы-төлге чугаалап бээр чараш черлер ол болур» - деп, регионнуң Баштыңы келир үениң тураскаалын тайылбырлаан.