Сентябрь 8-те, Россияда Саң-хөө ажылдакчызының хүнүн демдеглеп турар. 1802 чылдың бо хүнүнде император Александр I Россияның Саң-хөө яамызын тургузар дугайында манифестке атты салганы, ол байырлалды доктаадырының үндезини болган. Ол хүннү саң-хөө адырында киржип турар кижи бүрүзү, ооң иштинде тускай мергежилдерниң студентилери калбаа-биле демдеглеп турар.
Тывада саң-хөө адырының ажылдакчылары болгаш хоочуннары республиканың Баштыңы Владислав Ховалыгның болгаш регион Чазааның кежигүннериниң байыр чедириишкинин бөгүн хүлээп ап турар. Ол специалистерниң ажыл-чорудулгазындан саң-хөө курлавырларын шын үлелгези, регионнуң саң-хөө турум чоруу болгаш чугула экономиктиг болгаш социал төлевилелдерниң боттаныышкыны хамааржыр. Тускай мергежилдиг саң-хөө ажылдакчылары регионнуң шапкын хөгжүлдезиниң үезинде күрүне структураларынга-даа, бизнеске-даа улуг рольду ойнап турар.
Тываның саң-хөө адыры республиканың саң-хөө чорудуун, ооң иштинде федералдыг бюджеттен ИПСЭР болгаш национал төлевилелдер күүселдези-биле кирип турар акша-хөреңгини шын башкарылгазы дээш харыысалгалыг. Сөөлгү чылдарда регионда школаларны, уруглар садтарын, эмнелгелерни тудуп-септеп, чаа чуртталга бажыңнары туттунуп, девискээрлер чаагайжыдылгазын чорудуп, социал албан черлериниң автопарыгы чаартынып турар. Бо бүгү чедиишкиннер Тываның саң-хөө ажылдакчыларының профессионал ниитилелиниң үлүг-хуузу чокта болдунмас.
Национал-хосталгалыг хувискаалдың соон дарый, Тыва Арат Республиканың үезинде, 1922 чылдың сентябрьдан Тываның Саң-хөө яамызының төөгүзү эгелээн. Яамы төпчүткен саң-хөөнү башкарарындан аңгыда, улус ажыл-агыйын болгаш садыг-саарылганы база башкарып турган. Бирги саң-хөө сайыды Танчай Оюн Улан-Баторга партия школазын дооскан.
Яамы тускай айтыышкыннар болгаш дүрүм езугаар ажылдаар үш кол кезектен тургустунган: үндүрүг, бюджет болгаш каайлы. 1923 чылдың сентябрьда ТАР-ниң бир дугаар күрүне бюджедин 1923 чылдың сентябрь 1-ден 1924 чылдың сентябрь 1-ге чедир үеге бадылаан.
ТР-ның амгы Саң-хөө яамызы Тыва Республиканың девискээринде саң-хөө, бюджет болгаш үндүрүг политиказының кол угланыышкыннарының күүселдезин хандырып, регион бюджедин тургузуп, ооң күүселдезин организастап, саң-хөө контролюн чорудуп турар.