Сентябрь 5-те Приморье крайда «Россия» Национал төптүң салбырынга эрткен «Харыылзааже инвестициялар» деп темалыг угланыышкынга хамаарыштыр Ажык чугааның эксперт сессиязы болуп эрткен.
Делегейниң аңгы-аңгы чурттарындан эксперттер «Амгы үеде садыг-саарылганың болгаш харылзааның эде тургузуушкуну» деп темалыг чугаага киришкен. Сессия 2025 чылдың апрельде «Россия» Национал төпке болуп эрткен «Делегейниң келир үези. Улуг өзүлдезиниң чаа шөлү» деп Ажык чугааның уламчызы болган.
Россия Федерациязының Президентизиниң Администрация удуртукчузунуң оралакчызы, Ажык чугаа сессиязының модератору Максим Орешкин сессияны ажыдып тура, амгы үеде БРИКС база Глобалдыг Мурнуу чүк чурттары делегейниң садыг-саарылгазында чаа шиитпирлер хүлээп алыышкынында кол рольду ойнап турарын демдеглээн. Президент Администрациязының удуртукчузунуң оралакчызының чугаазы-биле алырга, чаа мегатренд турум болгаш күчү-күштүг. Эрги тургузугдан үлегерлээн албан черлери ажык чок апарган.
«Бисте ам-на шупту чүве бар: боттуг делегей экономиказының чаа байдалдары, технологиялар, делегей чергелиг садыг-саарылганың чаа ажыл-чорудулгазы. Ол эрги институттарны болгаш эрги садыг-саарылга оруктарын солувас, а оларның ажылын немээри чугула. Бо дээрге чугула санал-дыр, каш-ла хонук бурунгаар ШОС-туң улуг саммиди эрткен Кыдаттан чанып келдивис. Бо хемчегниң кол утказы – бурунгаар хөгжүлдени тудары – чаңгыс орук ол» - деп, Максим Орешкин демдеглээн.
TALAP тускай шинчилелдер төвүнүң кол экономизи Рахим Ошакбаевтиң санап турары-биле алырга, Россияга онааган улуг санкциялар амгы делегейде чаа базымнарны болгаш чугула шиитпирлерни сайзырадырынга идигни берген.
«Экономика политиказын, күрүне эргелеп-башкарылгазын болгаш хууда инициативаларны каттыштырганының ачызында, турум сайзыралды көргүзүп шыдаан российжи экономика чүгле даштыкы хайгааракчыларны эвес, а российжи экономистерни безин кайгадыпканы көскү» - деп, Рахим Ошакбаев чугаалаан.
РФ-тиң Президент Администрациязының Аппарат начальнигиниң оралакчызы Максим Орешкин санкцияларның болгаш садыг-саарылга кызыгаарлаашкыннарының эки салдарын база демдеглээн.
"Кыдат биле Индия ышкаш улуг экономиктиг чурттар санкциялар болгаш садыг-саарылга кызыгаарлаашкыннарының ажыктыг салдарының дугайында ам-не билип эгелээр деп бодаар мен. Чоорту делегейниң дыка хөй чурттары бо чүүлдүң эки салдарлыын көргеш, оларга хамаарыштыр санкцияларны киирерин дилеп эгелээр боор" - деп, ол чугаалаан.
Beijing Hengce Investment Consulting Co (Кыдат) үндезилекчизи Цзянь Лянь база бир чугула тренд – национал валютаже шилчилгени чугаалаан.
"Кижи курлавырларының, ажылчын күштүң улуг рыноктары бар. Кыдатче Эфиопиядан ажылчын күштү хаара тударын планнап турар бис. Кыдаттың технология хөгжүлдезиниң чедиишкиннеринге даянып, Россия-биле кады амгы үеде бо төлевилелди боттандырарын оралдажып тур бис. Шупту төлевирлерни рубль-биле эрттирери кончуг чугула. А ол дыка херек, чүге дизе амдыгаа чедир американ доллар Эфиопияда кол курлавыр валютазы болуп артпышаан. Амгы үеде национал акша-хөреңгиже шилчилге чоруп турар. Ынчангаш экономиканың шынарын бедидеринге чаа байдалдарны тургузуп, ону тайбың арга-биле чедип ап турар бис» - деп, Цзянь Лянь демдеглээн.
Төөгүчүлер болгаш эксперттерниң дилээ-биле Ажык чугааны чылдың-на эрттирерин оргкомитет шиитпирлээн. Келир чылын ол элээн улуг хемчээлдиг эртер ужурлуг: киржикчилер аразында харылзажып база материалдары-биле таныжып алыр чаа аргаларлыг практика хүннерин болгаш өске-даа немелде хемчеглерни киирер.