Ада-чурттуң Улуг дайынынга Тиилелгениң 80 чылында, Тыва Республикага «Төөгү болгаш сактыышкын» деп шериг-төөгүлүг форум болган. Сентябрь 6-да, Алдан-Маадыр аттыг национал музейниң девискээринге ук хемчег болуп эрткен. Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг база Россияның шериг-төөгүлүг ниитилелиниң күүсекчи директорунуң бирги оралакчызы Александра Коновченко – хемчегниң хүндүлүг аалчылары болганнар.Россияның шериг-төөгүлүг ниитилели, регионалдыг Культура яамызы база Тыва Республиканың Национал музейи – форумнуң организакчылары. Ооң кол сорулгазы – өзүп орар салгалдың болгаш аныяктарның төөгү-патриотчу билиглерин калбартыры. Ада-чурттуң Улуг дайынының үезинде республикага болган уттундурбас болуушкуннарны таныштырар дээн элээн каш төөгүлүг делгелгелерни организастаан.
Ол бүгү хемчеглер суббота хүнүнде болуп эрткен. Щетинкин-Кравченко кудумчузунда “Кызыл кош” тураскаалынга 9:30 шакта боодал чечектерни салыры-биле форум ажыттынган. Национал музейниң конференц-залынга 10:00 шакта Россияның шериг-төөгүлүг ниитилелиниң регион салбырының пленарлыг хуралынга төөгү талазы-биле башкарыкчы эксперттер сөстерни алган.
Илеткелчилерниң аразында төөгү эртемнериниң доктору, профессор болгаш Тыва Республиканың алдарлыг эртемдени Николай Моллеров Ада-чурттуң Улуг дайынынга Тываның совет хамаатыларының киржилгезиниң дугайында илеткелди номчаан. База ол ышкаш «Ада-чурттуң Улуг дайынынга тыва эки турачыларның үлүг-хуузу» деп темага төөгү эртемнериниң кандидады, Тыва Республиканың алдарлыг эртемдени база ТР-ның Национал музейиниң төөгү болгаш этнография салбырының методизи Анна Дыртык-оол сөстү алган. 11:45-тен 13:00 шакка чедир музей экскурсияларны организастаан.
14:00 шактан 18:00 шакка чедир, Национал музей бажыңын долгандыр девискээрге төөгүлүг болуушкуннар шөлчүгежи – форумнуң солун кезээ болган.
Музейниң мурнуку шөлүнге көрүкчүлер 40 чылдарның эгезинде тайбың амыдыралче дайынның башкы медээзи канчаар кирип келгенин көрген. Салчак Токаның төөгүлүг чугаазын дыңнаан. ТР-ның Чазааның үрер хөгжүм оркестри алдарлыг «Ыдыктыг дайынның» күүселдезин ойнааннар.
Музейниң мурнуу талазында «Чаажыктырыкчы» тураскаалының чанынга, тылда ажыл-иштиң, фронтуга дузаламчының болгаш шеригже кыйгыртылга кампаниязының чуруктарын делгээн. Аңаа хөгжүм үделгези-биле аас чогаалынга үндезилеттинген төөгүлүг-театржыткан көргүзүг болган. В.Көк-оол аттыг Национал театрның артистери тыва эки турачыларны фронтуже үдээнинге тураскааткан “Көк дээрниң оглу” деп шииден үзүндүнү көргүскен.
Музейни долгандыр девискээрниң барыын талазын Ада-чурттуң Улуг дайынынга болгаш фронтуга дузаламчы чыгган тоолчургу «Кызыл кошка» тураскааткан. Аалчылар тыва музейниң суртаал ажылы-биле таныжып, фронтудан чагааларны дыңнааннар.
Музейниң соңгу талазынга тыва эки турачыларның фронтудан ээп келгениниң дугайында төөгүлүг-театржыткан көргүзүгнү бараалгаткан. Тыва Республиканың Чазааның Т.Дүлүш аттыг үрер хөгжүм оркестриниң хөгжүмчүлери аъттыг шериг көргүзүүн бараалгаткан. Аңаа шериг-хову госпиталын тургузуп, дайын үезинде эмчи ажылдакчыларының ролюн чугаалашкан.