Республиканың Баштыңы Владислав Ховалыг Сүт-Хөл кожууннуң Бора-Тайга суурга ажыл-агыйжы аайы-биле чедип, ында чоокта чаа септеп дооскан көдээ школага чораан. 86 чыл бурунгаар туттунган өөредилге чери суурнуң шупту школачыларын хаара тудар төп болуп артпышаан. «Аныяктар болгаш чаштар» национал төлевилелде кирген «Бүгү-ле экини уругларга» федералдыг төлевилел боттандырылгазы-биле оран-саваны септеп, дериг-херекселдерин бүрүнү-биле чаарткан.
"Башкылар боттарының школазын үргүлчү камнап, эрги оран-савазын эки тудуп турганы көскү. Олар керээ чарган тудуг черинге бүгү талазы-биле дузалажып турганының ачызында, бо чылын бүрүнү-биле чаартып-септеп турар 6 школаның аразындан бир дугаар эжиин ажыткан" - деп, Тываның Баштыңы школа соонда бодалын үлешкен.
Чаа өөредилге чылында 106 өөреникчи парталарга олуруптар, ооң иштинде 12 бирги классчылар. Школа «Россияның Чырыдыышкын яамызының школазы» төлевилел шугуму-биле регионалдыг мөөрейлерниң чүгле тиилекчизи эвес, а дагдыныкчы чорук лигазында идепкейлиг киржип турар. Мында школа театрынга стажировка эрттирер шөл база ажыттынган.
Ажыл-агыйжы сургакчылаашкынның ийиги доктааган чери – «Өг-бүле» национал төлевилелдиң «Өг-бүлениң үнелиг чүүлдери болгаш культура инфраструктуразы» федералдыг төлевилел-биле амгы үеде улуг септелге ажылдары чоруп турар көдээ культура бажыңы болган. Көдээ культура албан черлериниң материал-техниктиг байдалын план езугаар чаартыры база биче суурларга чаа клубтарны тудары – регион Баштыңының эгелээшкиннериниң бирээзи.
«Клубтуң материал-техниктиг байдалы бүдүн суурга улуг ужур-дузалыг, чүге дизе ооң шупту чурттакчыларының культура-массалыг болгаш хөй-ниити ажыл-амыдыралынга киржир дээш, маңаа чыглырлар» - деп, Владислав Ховалыг бодунуң блогунда бижээн.
Суурнуң 200 олуттуг клуву 1987 чылда туттунуп, ажыглалче кирген. Оон бээр кожуун болгаш республика чергелиг мөөрейлер каш-даа эрткен. Бодунуң чогаадыкчы ажылы-биле сурагжаан Семён Сарыгларның ады-биле адаан улусчу театр идепкейлиг ажылдап турар.
Тус черниң хууда сайгарлыкчызы септелге ажылдарын хүлээнген, ооң ажылының шынары бедик боорда, айыттынган хуусааны мурнап турар. Тудугнуң ханаларын болгаш даштын, одалга, суг болгаш канализация системаларын, электри удазыннарын чаарткан. Чаа өрт медээчилерин болгаш видеохайгаарал системаларын салып, соңгалар болгаш эжиктерин солаан. Керээ езугаар ажылдарны 2026 чылдың декабрьда доозар-даа болза, тудугжулар септелге ажылдарын бо чыл төнчүзүнде доозуптарын дыңнаткан.