Россияда чылдың-на август айның ийиги улуг-хүнүнде Тудугжу хүнүн демдеглеп турар, бо чылын тудугжуларның профессионал байырлалы август 10-да болуп эртер. Байырлал бүдүүзүнде Тываның Чазаанга тудуг адырының ажылчыннарга шаңнал-макталдарны тывыскан. Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг адырның мурнакчыларынга күрүне шаңналдарын тывыскан.
Республиканың Баштыңының байырлал езулалының киржикчилеринге байыр чедириишкининде тудуг адыры регионда экономиканың эң-не шапкын хөгжүп турар адыры дээрзин демдеглээн. Эрткен чылын республиканың тудугжулары 340 муң дөрбелчин метр тудугну - хөй квартиралыг бажыңнарны, хууда бажыңнарны тудуп, рекордту тургускан. Бо чылын база чуртталга бажыңнарының тудуу бедик деңнелде арткан.
Оон аңгыда амгы үеде республикада социал объектилер тудуп база капиталдыг септелгезин чорудуп турар элээн каш чүс тудуг шөлдери бар. Чылдың-на чаа школалар, уруглар садтары, эмнелге амбулаториялары, ФАП-тар, клубтар болгаш спорт залдары туттунуп, ажыглалче киирип, чаагайжытттынган хөй-ниити девискээрлерин тургузуп турар. 2023 чылда республиканың төөгүзүнде бир дугаар 11 школага тудуг ажылдары эгелээн.
Владислав Ховалыг конкурс шилилгезиниң түңнелдери-биле «Аныяктар болгаш уруглар» национал төлевилел шугуму-биле боттанып турар «Профессионалитет» федералдыг төлевилелче Тываның тудуг техникауму киргенин дыңнаткан. Сентябрь 1-ден техникум тудуг кластериниң чаа өөредилге бүдүрүлге төвү кылдыр ажылын эгелээр. Чаа өөредилге программаларын ажыглап, чаа дериг-херекселди садып, мастерская лабораторияларын, ооң иштинде көдүртүр техника башкарыкчыларын белеткээр өөредилге шөлдерин чаартыры планнаттынган деп, Баштың дыңнаткан. Техникум келир үеде адырга шыырак кадрларын белеткээр шөл апаар.
— Бистиң тудугжуларывыс амгы үениң бүгү-ле механизмнерин ажыглап тургаш, боттарының ажылын профессионал болгаш шынарлыг кылып шыдаарын херек кырында бадыткаан: инженер инфраструктуразын, чуртталга бажыңнарын болгаш социал объектилерни чаңгыс аайлаан комплекстиг чуртталга тудуунуң планнарын тургузарынга чедир. Банк программаларынга киржип, эң-не кол чүүл – инвестиция деңнелинче үнүп, амгы үениң чуртталга рыногун тудуп турар – деп, баштың демдеглээн.
Владислав Ховалыг адырның төлээлеринге кызымакай күш-ажылы, арга-мергежили болгаш профессионал чоруу дээш сеткилиниң ханызындан четтиргенин илереткен.
Республиканың тудуг адырының хөгжүлдезинге үлүг-хуузу дээш Тыва Республиканың Баштыңының Өөрүп четтириишкин бижиин:
- «ЯППИ» кызыгаарлаттынган харыысалгалыг ниитилелдиң тудуг участогунуң ажылчыны Юрченко Константин Юрьевичиге;
- «ЯППИ» кызыгаарлаттынган харыысалгалыг ниитилелдиң директору Сарыглар Валерия Валерьевнага;
- «Транстудуг» кызыгаарлаттынган харыысалгалыг ниитилелдиң тудуг-монтаж ажылдарның мастери Бондарчик Виталий Вячеславовичиге;
- «Восток» кызыгаарлаттынган харыысалгалыг ниитилелдиң тудуг болгаш монтаж ажылдарының мастери Санаа Анатолий Александровичиге;
- «Элита» кызыгаарлаттынган харыысалгалыг ниитилелдиң дашчызы Зурначян Давид Амаяковичиге;
- «Өлчей» тускай тудуг» кызыгаарлаттынган харыысалгалыг ниитилелдиң кран башкарыкчызы Сувак Мерген Монгушевичиге;
- «Тыва Республиканың тудуг экспертизазының күрүне эргелели» күрүнениң автономнуг албан чериниң эксперти Чихачева Ирина Валентиновнага;
- «Регионтудуг» тускай тудуг» кызыгаарлаттынган харыысалгалыг ниитилелдиң чиңгине директору Иргит Эдуард Сергеевичиге;
- «Сибирьэнерго» кызыгаарлаттынган харыысалгалыг ниитилелдиң универсалдыг чүдүрүкчү техниканың чолаачызы Панишев Константин Николаевичиге;
- «Туватудуг» акционерлиг ниитилелдиң дуңзаалакчызы Сат Алдын-Даш Дугаар-ооловичиге тывыскан.
Республиканың тудуг адырының хөгжүлдезинге үлүг-хуузу дээш Тыва Республиканың Баштыңының Хүндүлел бижии-биле:
- «Транстудуг» кызыгаарлаттынган харыысалгалыг ниитилелдиң автокран машинизи Александров Александр Рафаиловичини;
- «Өлчей» тускай тудуг» кызыгаарлаттынган харыысалгалыг ниитилелдиң чиңгине директорунуң каптал тудуг талазы-биле оралакчызы Ондар Ахмед Кошкендеевичини;
- «Восток» кызыгаарлаттынган харыысалгалыг ниитилелдиң орук мастери Глушков Сергей Валерьевичини;
- «Восток» кызыгаарлаттынган харыысалгалыг ниитилелдиң чиңгине директорунуң оралакчызы Русских Антон Александровичини;
- «Туватудуг» акционерлиг ниитилелдиң дуңзаалакчызы Хумбун Айбек Кур-Сетовичини шаңнаан.
Тыва Республиканың тудуг адырының хөгжүлдезинге киирген улуг үлүг-хуузу дээш «Элита» кызыгаарлаттынган харыысалгалыг ниитилелдиң директору Андрасян Ваан Геворкович «Тыва Республиканың алдарлыг ажылдакчызы» хүндүлүг атка төлептиг болган.
Ваан Геворкович аныяндан-на тудугжу. Бөдүүн ажылчын – бетончудан эгелээш, бөгүнде Тывада эң улуг тудуг компанияларның бирээзиниң директору бооп ажылдап чоруур. Ваан Геворкович тудугжу мергежилди ыдыктыг деп санаар.
- Тудугжу кижи эң хүндүткелдиг, эң чырыткылыг кижи-дир. Тудугга ажылдааш, тудуг компаниязының директорунга чедир депшидим. 8 класс соонда бөдүүн бетончу бооп ажылче киргеш, амдыгаа чедир ажылдап чор мен. Хоорай хөгжүп, республика сайзыраан. Ол дээш өөрүп тур бис, шупту чүве ам-даа сайзырап чоруурун Бурган хайырлазын. Шуптуңарга четтирдим! – деп, Ваан Геворкович чугаалаан.