Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг, республика Чазааның кежигүннери Тыва Республиканың Улустуң чогаалчызы, Тыва Республиканың күрүне университединиң тыва филология болгаш ниити дыл билиглериниң улуг башкызы Мария Амын-ооловна Кужугеттиң хенертен мөчээни-биле, төрээн болгаш чоок кижилеринге ханы кажыыдалын илередип тур.
М.А. Күжүгет 1955 чылдың март 22-де Барыын-Хемчик кожууннуң Биче-Аянгаты деп черге төрүттүнген. Кызылда күрүнениң башкы институдунуң филология факультедин 1980 чылда дооскаш, Барлык ортумак школазынга күш-ажылчы базымын эгелээн. Оон Тээлиниң, Ак-Довурактың 2 дугаар школаларынга орус дыл болгаш литература, тыва дыл болгаш чогаал эртемнерин башкылаан.
1997 чылдан эгелеп Тываның күрүне университединде ажылдаан. Улустуң аас чогаал, тыва чогаалдың төөгүзү, литературлуг чурт-шинчилел эртемнериниң башкызы.
Башкылаашкын ажылындан аңгыда, Ю.Ш. Кюнзегеш аттыг Тываның ном үндүрер черинге редакторлап, ТР-ның Өөредилге яамызының Национал школа хөгжүдер институдунга эртем ажылдакчызы бооп ажылдаан.
Мария Күжүгет – шүлүкчү, прозачы, очулдурукчу, 10 номнуң автору; Тыва Республиканың школаларынга 5, 6, 8, 9 класстарга “Тыва чогаал”, «Тыва чогаалдың төөгүзү. I том» өөредилге номнарын тургускан авторларның бирээзи. Тываның күрүне университединиң студентилеринге литературлуг чурт-шинчилел, тыва чогаалга өөредилге-методиктиг номнарның автору. Сибирьниң, чогаалчылар организацияларының, Россияның национал дээди өөредилге черлериниң кафедраларының чогаадыкчы төлевилелдериниң идепкейлиг киржикчизи. Чогаадыкчы бөлүк-биле кады Библияны тыва дылче очулдурган.
Ооң чуртталгазы тыва дылга, чогаалга, бодунуң чонунга бараан болган. Тываның күрүне университединде ооң тургусканы Литературлуг музей Сибирьниң дээди өөредилге черлеринде чаңгыс ындыг төп болуп арткан.
Мария Амын-ооловна Күжүгет – Россия Федерациязының ниити өөредилгезиниң хүндүлүг ажылдакчызы, Тыва Республиканың культуразының алдарлыг ажылдакчызы, Барыкаан аттыг шаңналдың эдилекчизи, Литературлуг музейде «Сорунза» чечен-чогаал каттыжыышкынының удуртукчу.
М.А. Күжүгеттиң дугайында чырык сактыышкыннар чоннуң чүректеринге кезээ мөңгеде артар.