Тываның Саң-хөө яамызы 2024 чылда бюджет күүселдезиниң дугайында отчетту база аңаа даянгаш белеткээн хоойлу төлевилелин республика чазаанга таныштырган. Ведомствонуң сан-чурагайындан алырга, бюджеттиң чылда орулгалыг кезээ планын 100 хуу, азы 63 млрд 434,9 млн рубль кылдыр күүсеткен. Хоойлунуң доктааткан деңнелинден чарыгдалдар 1 хуу эвээш болуп, млрд 249,2 млн рубль планныг тургаш, 63 млрд 677,8 млн рубльди чараан. Республика чылды эң эвээш, азы баш бурунгаар санаанындан ийи катап эвээшке – 242,9 млн рубль чедишпес кылдыр дооскан.
Тываның бюджединче орулгаларның шупту кол дөстеринден киирилделер өскенин саң-хөөчүлер демдеглээн. Чижээ, орулга үндүрүу кылдыр организациялардан 2 млрд рубль ажыг акшаны, азы 2023 чылга деңнээрге ийи катап хөйнү казна алган. Кижилерниң олча-ажык үндүрүүнден 5 млрд 664 млн, азы эрткен чылдан 1 млрд хөй акша кирген.
1 млрд 897 млн рубльге, азы 10 хуу хөйге акцизтерни чыгган. Ажыктыг казымалдар тывыжындан үндүрүглер киирилдези 12 хуу көвүдеп, 742 млн рубль болган. 2023 чылга деңнээрге акша киирилдези үш катап көвүдеп, колдуунда-ла орук шимчээшкининиң чурумун үрээни дээш 350 млн рубль кирген.
Профессонал ажыл-чорудулгадан үндүрүглер киирилдези 81 хууга өскен. 2024 чылда ол түң 29 млн. рубль турган. Бодун ажыл-биле хандыртынган кижилерниң саны 16,5-дан 21,7 муң чедип, азы 5,2 муң кижи немешкенинден ындыг көдүрлүүшкүн болганын специалистер тайылбырлаан. Тывага бүрүткеткен сайгарлыкчылар база хуу бүдүрүкчүлер саны дөрт хире муң турган болза, чүгле үш чылдың дургузунда оларның саны 5 катап көвүдээни демдеглеттинген.
2024 чылда республика бюджединиң үндүрүг болгаш үндүрүгге хамаарышпас орулгалары ниитизи-биле 11 млрд 688 млн. рубль четкен, азы эрткен чылдан 22 хуу - 9 млрд 605 млн рубль хөй. Тыва арткан 51,7 млрд рубльди күрүне программалары база национал төлевилелдер шугуму-биле субсидиялар, субвенциялар болгаш өске-даа бюджеттер аразының трансферттери кылдыр федералдыг бюджеттен алган.
2023 чылга онааштыр бюджеттиң чарыгдалдар кезээ 8 хууга, азы 4 млрд 785,9 млн рубльга көвүдээн. Бюджет ооң мурнунда чылдарда ышкаш социал угланыышкынын арттырган –чарыгдалдарның 64 хуузун, азы 50 млрд рубльди социал адырның акшаландырыышкынынга тускайлаан. Ооң иштинде шупту чарыгдалдар түңүнүң 36 хуузун өөредилгеже, азы 23 млрд 42 млн рубльди, а социал политикаже – 11 млрд 51,6 млн (17 хуу), кадык камгалалынче – 3 млрд 954,4 млн (6 хуу) рубльди чараан.
2024 чылда республика бюджединиң күүселдезиниң дугайында хоойлунуң төлевилелин Дээди Хуралдың сайгарылгазынче дамчыткан. Парламент бюджет чорудуунуң дүрүмү езугаар хоойлуну бадылаар ийикпе, азы хүлээвезин сагындыраалы. Бюджет дугайында хоойлунуң база ооң күүселдезиниң түңнелдерде улуг ылгалдар бар болза, ону хүлээвейн баар. Бир эвес ындыг чүүл чок болза, депутаттар отчётту бадылааш, бюджетти күүседириниң дугайында хоойлуга ат салыр кылдыр Тываның Баштыңынче чорудар.