Владимир Путинниң Тывага «чедип алган темпини суларадып болбас» дээн чагыы, 2025 чылда регионнуң чугула даалгаларның бирээзи апарган. Республиканың Баштыңы Владислав Ховалыг парламентиге чылдың бээр Айыткалында ону күүседирин чугаалаан.
Президентиниң 2024 чылдың сентябрьда Тывага келгеш чагаан сөстери колдуунда-ла тудугда чедиишкиннер-биле холбашкан дээрзин Владислав Ховалыг сактып чугаалаан. Республика тудуг ажылдарының чылда хемчээлиниң өзүлдези-биле Сибирь федералдыг округтуң регионнарының аразында мурнакчыларның санынче кирген. 2023 чылга деңнээрге, ол 37 хуу өскен.
2025 чылда Тывада тудуг чорудуунуң бедик деңнелин хевээр арттырары планнаттынган. Республика Баштыңы аңаа үндезин барын чугаалаан: чүгле Кызылда 4,5 муң ажыг квартиралыг 77 хөй квартиралыг бажыңнар туттунуп турар.
Тудугнуң өске-даа адырларында болгаш ниитизи-биле экономикада элээн улуг сорулгалар салдынган. Республика сөөлгү үш чылда тутканындан хөйнү, азы 2025 чылда 7 школаны доозуп, ажыглалче киирер, ооң иштинде Мөңгүн-Тайга кожууннуң ыраккы Кызыл-Хая суурда.
Ол ышкаш бо чылын Президентиниң даалгазы-биле, «Аныяктар болгаш уруглар» база «Өг-бүле» деп чаа национал төлевилелдер боттаныышкыны-биле Туран хоорайда школаны база Кызылдың уруглар садын тудуп эгелээр. Ниитизи-биле алырга, бүдүн республика национал төлевилелдерни, күрүне болгаш регионалдыг программаларны күүседип, бир чыл дургузунда 190 объектини тудар.
Тывада экономиктиг турум чорукту быжыглаарынга социал-экономиктиг хөгжүлдениң бот-тускай программазы улуг аргаларны бээр. Оларның аразында чурттуң технологтуг хамаарышпас чоруун хандырарынга ужур-дузалыг, стратегтиг курлавырларның бирээзи кылдыр санаттынар Тастыгның литий чыдынының шиңгээлдези Россияда эң улуг төлевилел кылдыр ылгалып турар.
Республиканың энергетика адырында планнары канчаар-даа аажок улуг. Ак-Суг төлевилели-биле тудуп эгелээн ЛЭП база подстанциялар мооң мурнунда чурттуң чаңгыс аай электри четкизинге кирбейн турган Тываның чөөн талазының көвей кезиинге электри хандырылгазын шуут өскертиптер. Ак-Сугнуң даг-болбаазырадылга комбинадын ажылдадып, Тожуну төпчүткен чырык хандырылгазының шугумунга кожуп, Кызыл агломерациязында чуртталга тудуун калбартырынга база чаа бүдүрүлгелерни ажыдарынга немелде күчүнү бээр.
Оон аңгыда, Тыва кол инфраструктура төлевилелдерин уламчылаар. Ол ылаңгыя, Моолче болгаш Кыдатче транспорт коридорун тургузары-биле харылзаалыг бүдүн комплектиг ажылдар-дыр. Өвүрге каайлы-логистика терминалын ажыдары, Р-257 «Енисей» федералдыг орукту эде чаартыры, Ак-Довурак – Абаза регионнар аразының оруун септээри – оларның санында. Бо чылын Россия – Моол – Кыдат чурттар аразының демир-орук коридорун тударынга техниктиг-экономиктиг үндезинни ажылдап эгелээр.
Чурттуң Президентизиниң республиканың берге айтырыгларын шиитпирлээринге хамааржыр элээн каш саналдарны деткээни, Тывага чедиишкинниг болуушкун болганын Владислав Ховалыг үнелээн. Бирээде, Тыва чылда 2 хуулуг чиигелделиг ипотека программазынга киржип артар. Ол чуртталга тудуунга ийиги тынышты берип, республиканың чурттакчыларынга оон-даа чедингир апаар.
Ийиде, республика коммунал ажыл-агыйында ийи улуг төлевилелдиң тудуун эгелээр. Бо чылын Шагаан-Арыгга котельнаяны тудуп эгелээш, ооң соонда Ак-Довуракта котельнаяны солуур ажылдарны чорудар.
Тываның Баштыңы чылыг хандырылганың шупту төпчүткен системаларынга шынарлыг болгаш бүгү талалыг хыналданы чорударын, кожуун төптериниң бирээзинше чылыг хандырылгазының төпчүткен системазын ажылдадыр шенелде төлевилел дугайында саналды киирин Одалга болгаш энергетика яамызынга дааскан.