Тываның аңныыр хайгааралының күрүне комитединиң 2024 чылдың төнчүзүнде дыңнатканы болза, бөгүн республикада 1109 баш, азы планнаан көргүзүгден хөй бар. Бойдус камгалал албан чериниң санаашкыннары-биле алырга, бистиң республиканың девискээринде аңныыр болгаш көдээ ажыл-агыйынга хора чедирбес дизе, бөрүлерниң эң-не таарымчалыг саны 800 баштан ашпас ужурлуг. А бо сан-көргүзүг республикага чылдың-на эвээш дизе 325 баш бөрүнү чок кылыр сорулганы салып турар.
Тываның Чазаа 2025-2027 чылдарда республика девискээринге бөрүлерниң баш санын өйлээриниң хемчеглер планын бадылаан. Регионга оларның санын чылдың-на үе шаанда санап, арга-дуржулгалыг аңчылар бригадаларының составын быжыглап, оларны аглаар дериг-херекселдер, транспорт база кывар-чаар одаар чүүл-биле хандырарын планнаан. Оон аңгыда, аңчыларны бөрү аңнаарының аргаларынга өөредип, ооң иштинде малчын турлагларга чедип, тус черниң муниципалдыг тургузугларынга семинарларны эрттирерин көрген. Өнчүнүң бүгү хевирлериниң мал ажыл-агыйларынга бөрүлер халдаашкыннарынга удур хемчеглерни чорудуп, ооң иштинде мал кажааларын бөрүлер кирбес кылдыр быжыглап, камгалаарын сагындырган.
Аңчыларга бир бөрү дээш республика бюджединден шаңналды: эр-кызы хамаанчокка бир улуг бөрү дээш – 8 муң рубль, алды ай чедир бөрзек дээш 2 муң рубльди төлээрин сагындыраал. Чамдык кожуун чагыргалары үре-түңнелдиг бөрү аглакчыларынга боттары шаңналды тургускан. Чижээ, Тере-Хөл биле Тожу кожууннар 6 муң рубльди немей төлеп турар. Чамдык кожууннар бир бөрү бажынга шаңнал кылдыр одаар чүүлдү азы хойну берип турар.
Аңчылар аткан бир бөрү бажынга шаңналдан аңгыда, ооң кежин саткаш база акшазын алырлар. Тыва Республиканың дириг амытаннарны камгалаар күрүне комитединге бүрүткеткен соонда, аңчыга ооң кежин эгидип бээр. Аңныыр хайгаарал күрүне комитединиң үнези-биле алырга, эки эттээн кеш аңчыга 30 муң рубль чедир акшаны эккеп болур.
Республикада 14883,44 муң га аңныыр шөлдери бар, оларның аразындан эң хөйү Тожу, Каа-Хем болгаш Эрзин кожууннарда – тус-тузунда 4028,9 муң, 1599,50 муң болгаш 1084 муң га. Санаашкын-биле алырга, эң хөй бөрүлер Тожуда – 265 баш база Каа-Хем кожуунда – 128 баш. Моол-биле кожа-хелбээ кызыгаар девискээрлерде араатаннарның саны хөй: чүгле Өвүрнүң бөрүжүлери чылдың-на эң хөй бөрүлерни узуткааш мурнап турар – эрткен чылын 80 бөрүнү аглаан. Ниитизи-биле 2024 чылда тыва аңчылар 347 бөрүнү өлүрүп, чылдың планын ажырган.