Тывага ведомстволар аразының «Айыыл чок дош» деп хайгаарал-профилактика кампаниязының бирги чадазы болуп эрткен. Суг объектилеринге онза болуушкуннарны эвээжедири болгаш байдалды тускай контрольга алырынче угланган бо операцияны чылдың-на эрттирип турар. Ынаар Россияның ОБЯ, ХК база ОБ албанының специалистерин тус чер бот башкарылга органyарының, корум-чурум тудар органнарның, хөй-ниити организацияларsның төлээлерин хаара тудар. Рейд үезинде дошче хөй кижилерниң болгаш транспорттуң дош үнер черлерин кезип, чурум үрекчилерин административтиг харыысалгага онаап, чонга, ылаңгыя балыкчылар болгаш туристерге тайылбыр ажылын чорудуп, школачыларга кичээлдерни эрттирер.
Бо ажылда уругларның айыыл чок чоруунче онза кичээгейни угландырар, чүге дизе олар айыылды орта ожаавазындан, айыыл-халапка таваржып болур. Россияның ОБЯ Тыва Республикада кол эргелелиниң биче судноларга күрүнениң хыналда төвүнүң инспекторлары быжыкпаан доштуң айыылын, бир эвес дүжүп кире берзе чүнү канчаарын, азы бирги дузаны көргүзерин уругларга кичээлдер үезинде өөреткен. Специалистер 83 өөредилге организацияларынга 95 кичээлди эрттирип, үш муң ажыг уругга ажыктыг медээлерни дамчыткан.
Камгалакчылар ажы-төлдү контрольдаарын, уругнуң каяа чоруурун айтып турар тускай мобильдиг капсырылганы телефонунга киирип бээрин ада-иелерден дилээн. Уруг хайгаарал чок артпазын дээш, школаларда азы Культура бажыңнарында бөлгүмнер азы секцияларже бижидип каарын сүмелээн.
Эрткен чылын комплекстиг профилактика ажылдарын чорутканындан уругларның дошче ойлуп кирген таварылгалары бүрүткеттинмээн. А ооң мурнунда чылын ийи бичии уруг чуга доштан когараанын ОБЯ сагындырган. Бирги таварылга Каа-Хем кожуунга болган: 6 харлыг уруг дош кырынга ойнап тургаш, сугга дүшкен. Өскези Тожу кожуунга: 5 харлыг оол Тоора-Хем хемниң чуга дожунуң адаанче ойлуп кирген.
«Айыыл чок дош» деп акция хемчеглери-биле хемнер болгаш суг эриктеринге айыылды сагындырган база автотранспорт аймааның эрттерин хораан 33 информастыг демдекти тургускан. Рейдилер үезинде камгалакчылар 1300 ажыг кижини хаара туткан 252 профилактиктиг чугааны чоруткан.
Республиканың хемнер, сугларында дош амдыызында кылыннаваан дээрзин специалистер сагындырган. Чер-черлерде аразы хос, чаакталчак, дөңгээленген доштарлыг, чайынды суглар бар. Хүн бүрүде байдал өскерип турар. Бо хонуктарда Россияның ОБЯ регионда кол эргелелиниң БСКИ төвүнүң инспекторлары Саян-Шушенское суг шыгжамырының девискээринге рейдилерни чоруткан. Дошту хемчээрге ол чуга дээрзин көргүскен. Эрик чоогунда чүгле 20 - 25 см болза, ортузунда 10-на см. Чамдык черлерде оон-даа чуга, чайындылыг. Ынчангаш дош кырынче чорууру айылдыг дээрзин сагындырган демдектерни тургускан.
10 см четпээн дош кырынче үнери айыылдыг, дош арыг болгаш кылагар болур ужурлуг деп республиканың чуртакчыларынга сагындырып тур. Дүрген агымныг, чадаң болгаш улуг ыяштар чоогунда, оът-сиген үнген черлерде дош быжыг болбазын билзе чогуур. Тускай дош кежиглеп эрттерин сактып алыңар. Бир ындыг чер чок болза, узун ыяш-биле дошту хынап алыр. Харлыг азы хөртүктелчек черлер адаанда, эрик чоогунда дош онза айыылдыг.
Хоруп каан демдектер (аншлагтар) тургускан черлерде дош кырынче үнер болза, Тыва Республиканың административтиг чурум үрээшкиннериниң дугайында хоойлунуң 3.5 чүүлүнүң 4.1 кезээ езугаар сагындырыгны алыр ийикпе, азы административтиг торгаалга онаажырын билзе чогуур.