Регионнуң девискээринче хаваннарның африка чумазын кирбези-биле Тывада “Черлик хаван” шалыпчы айны чарлаан. Эрткен неделяда республиканың чазаа бо чылдың ноябрь 28-тен декабрь 28-ке чедир үргүлчүлээр айның «орук картазын» бадылаан.
Ветеринария албанының специалистери, арга-арыг егерьлери болгаш аңныыр ажылдакчылары черлик болгаш азырал хаваннар сектери илередир рейдилерни шалыпчы айның дургузунда кады эрттирер. Сектен биоматериалды алгаш, африканың хаван аарыының халдавырынга лабораторлуг шинчилелдерни чорудар.
Рейд үезинде республиканың шупту кожууннарында бок төгер черлерни, бок шыгжаар черлерни, өлген сектер хөөр черлерни хынаары планнаттынган. Специалистер ол чорааш, хаван аарыының айыылын база ону болдурбазының хемчеглерин тайылбырлаар.
Ылаңгыя, өлген дириг амытаннарны чажырып, ооң сегин боттары ажаавазын билзе чогуур. Ээлери хаваннарының аарый берген азы өлген таварылгаларын ветеринария ажылдакчыларынга дыңнадыр ужурлуг.
Бүгү Россияда африканың хаван чумазы-биле байдал нарыыдаанындан эпизоотиктиг айыыл тургустунмазын дээш, ол хемчеглерни чорудуп турар. Россияның көдээ ажыл-агый хайгааралының дыңнадыы-биле алырга, 2024 чылдың ноябрь төнчүзүнде беш регионга аарыгның өөскээни демдеглеттинген. Ооң мурнунда чурттуң он дөрт регионунуң 30 хире девискээринге азырал хаваннар аразынга халдавырлыг аарыгга удур карантинни чарлаан турган. Халдавырның дөстери черлик бойдуста база демдеглеттинип турган.
Тывага африканың хаван чумазы чаңгыс-даа турбаан. 2023 чылда халдавыр дыка “чоокшулап” келген турган, республика-биле кызыгаарда Красноярск крайның Минусинск районунга чуманың үнген ол черинде муң хире хаванны узуткаан.
Хаваннарның африка чумазы кижиге айыыл чок, аарыг хаванның эъдин хайындырып турда, халдывыр өлүп каар. А азырал болгаш черлик хаваннарга аарыг өлүмнүг, каш-ла хонук иштинде ажыл-агыйда шупту башты бүрүнү-биле узуткап кааптар.
Ооң кадында аарыг эмнеттинмес. Бир эвес чаңгыс хавандан халдавырны тып алыр болза, аарыг амытан чораан бүдүн коданны узуткаар апаар. Чүгле ынчаар хаваннарга африканың чума халдавырын таратпайн барып болур.