Республика Чазааның «Енисей Сибири» хөгжүлде корпорациязы-биле кады организастааны инвестиция конференциязы Тывага болуп эрткен. Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг «Енисей Сибири регионнарының экономиктиг хөгжүлдезинге Тыва Республиканың ролю» деп кол кезээнге киришкен. «Енисей Сибири» корпорацияның чиңгине директору Сергей Ладыженко ажыл-агыйжы форумнуң модератору болган.
Владислав Ховалыг конференцияның киржикчилеринге байыр чедирбишаан, Сибирь регионнарының экономиктиг хөгжүлдезинге Тываның ролюн, республика баштыңының көрүжү-биле бистиң регионну таварып эртер онзагай туружун демдеглээн. Россиядан Моолче база Кыдатче чурттар аразының транспорт оруктарының төлевилелдери Тываның стратегтиг хөгжүлдезиниң улуг кичээнгейинде деп ол айыткан.
«Чурттуң Президентизи Владимир Владимирович Путин-биле ужурашкаш-даа, Россия Чазааның хуралдарында-даа ол айтырыгны көдүрүп турган мен. Бөгүн Моол Арат Республиканың Кызылда чиңгине консулу Чимид Ганболд «Хандагайты» онза экономиктиг зонаны тургузарынга Моол база онза сонуургалдыын бадыткады» – деп, Владислав Ховалыг дыңнаткан.
«Стратегтиг шинчилелдер төвү» фондунуң чиңгине директорунуң оралакчызы Татьяна Караваева чаа геополитиктиг байдалдар үезинде улуг сонуургалды болдурган Сибирь федералдыг округту хөгжүдер стратегияның мурнады боттандырар төлевилелдеринге доктааган:
«Кызыгаар чоогунуң кады ажылдажылгазы – кол сорулга ол. «Хандагайты» онза экономиктиг зона – Экономиктиг сайзырал яамызы-биле ол чагыгны чыл эгезинден манап тур бис, Россия Федерациязының экономиктиг сайзырал сайыдының оралакчызы Дмитрий Вахруков ол төлевилел деткимчени алырын чаңгыс эвес катап чугаалаан. Ам сорулгавыс – документилерни шынарлыг белеткээш, ында санал-оналдарны сүмелээр – деп, Татьяна Караваева чугаалаан. – Сибирьниң хөгжүлде стратегиязын эде көөр чадавас, чүге дизе сөөлгү ийи чылда бистиң чуртувуста өскерилгелер болуп, ажыл-чорудулганың арга-хевирлери болгаш тускай сорулгалыг көргүзүглери өскерилген. Ынчангаш экономикада болгаш өске-даа адырларда мурнады боттандырар угланыышкыннар дугайында база кылдынган чүүлдерни утпайн, чаа көрүүшкүн-биле ажылды ам-даа уламчылаар бис. Чаа транспорт логистиказының коридорун калбартыры-биле бистиң көрүжүвүс бир дугаарында Чөөн чүкче угланган болур».
Кызылда Моолдуң чиңгине консулу Чимид Ганболд экономика болгаш туризм, спорт болгаш культура дээш, дыка хөй адырларда Тыва биле Моолдуң эп-найыралдыг чоннарының доктаамал кады ажылдажылгазын болгаш быжыг харылзаазын демдеглээн. Бо чылын кожа чуртче Тываның Хандагайты – Боршоо эрттирилге пунктузун таварты кожа чуртче аргыжып эрткен Россия чурттакчыларының саны 48 хуу өскен. Ийи таланың сонуургалдары дөмей: кызыгаар аймактарның губернаторлары Тывага албан езузу-биле кээп, кады ажылдажылга дугуржулгаларынга атты салып, арга-дуржулга солчулгалыг дыка хөй хемчеглерни эрттирген.
Кызылга эрткен инвестиция конференциязы Енисей Сибирь регионнарының болгаш кожа Моолдуң хөгжүлдезиниң улуг хемчээлдиг планнарын таныштырарының эптиг шөлү апарып, хөгжүлде сонуургалдарынга үндезилеттинген чаа төлевилелдерни болгаш кады ажылдажылганы бот-боттарынга таныштырар эптиг шөл апарган. Пленарлыг хурал эгелээриниң мурнунда, Инвестиция конференциязының киржикчилеринге Кызылда болгаш чоок-кавы кожууннарда үлетпүр объектилеринче үнүүшкүннерни организастаан.
Аалчылар Кызылда чаа микрорайоннар тудугларынче үнүп, Сибирьниң улуг турисчи объектизи – Тубтен Шедруб Линг хүрээни сонуургап, «АгроТыва» агроүлетпүр парыгы биле Индустриалдыг парктың ажылы-биле танышкан. Форум киржикчилериниң бир бөлүү улуг инвестиция салыышкынының ачызында хөгжээн болгаш, боттуг инвесторларның сонуургалын болдурган Кызыл чоогунда бойдустуң турисчи объектилери – Чедер хөлде санаторий-курорт комплекизинге, Таңды кожуунда Хадың база Дус-Хөлге четкен.
Конференцияның түңнелдерин үндүрүп тургаш, Владислав Ховалыг бодунуң блогунда конференцияга Тываның инвестиция аргаларын таныштырарда, туризм адырынче улуг кичээнгейни салганы таварылга эвес болганын демдеглээн:
Президент Владимир Путин бо чылдың сентябрьда республикага кээп чорааш, регионну хөгжүдеринге база кижилерниң амыдырал-чуртталгазының шынарын бедидеринге Тываның турисчи улуг курлавырын ажыглаарын демдеглээнин чугаалап, «бо чылын бистиң республика туризмни сайзырадыры-биле Россияның рейтингизинде бирги черни ээлээн. Ынчангаш негелделерге дүүшкен инфраструктураны тургузуп, аалчылар хүлээп алыр черлерниң санын көвүдедир херек» - деп, Тываның Баштыңы кыйгырган.