Тываның Чазаа 2024 чылдың тос айларында каттышкан бюджет күүселдезиниң түңнелдерин үндүрген. Бюджеттиң орулгалар кезээниң планы 68 хуу күүсеттинип, 41 млрд. 631 млн. рубль болган. А чарыгдалдары - 41 млрд. 889 млн. рубль, чедишпээни - 258 млн. рубль.
2023 чылга деңнээрге боттуң орулгалары 20 хуу көвүдеп, 10 млрд. 494 млн. рубль (+1 млрд. 754 млн. рублей) четкен. Орулгалар талазы-биле чылдың планы 74 хуу күүсеттинген.
Шупту кол дөстерде киирилделер өзүлделиг болганы демдеглеттинген. Организацияларның орулгазындан 1 млрд. 259 млн рубль үндүрүг кирген, 2023 чылдың январь-сентябрьга деңнээрге 41 хуу хөй. Кижилерниң орулгаларындан 5 млрд. 272 млн. рубль үндүрүгнү казна алган, өзүлде - 954 млн. рубль азы 22 хуу.
1 млрд. 354 млн. рубльга акцизтерни чыгган, 2 хуу өзүлделиг азы 30 млн рубль хөй. Үндүрүг онаалдазының бөдүүнчүткен системазын ажыглап турарлардан киирилде 33 хуу көвүдээн – ниити түңү 607 млн., азы эрткен чылдың январь-сентябрьга көөрде 151 млн. рубль хөй.
Ооң мурнунда чылга деңнээрге, профессионал ажыл-чорудулга орулгазындан кирген үндүрүг ийи катап көвүдеп, 10 млн рубль турганындан 20 млн рубль четкен. Республиканың Саң-хөө яамызы боттарын ажыл-биле хандыртынган кижилер саны 3,9 муңга көвүдээнинде деп тайылбырлаан. 2024 чылдың майда үндүрүг чурумун ажыглап турар 17455 хуу кижилер база сайгарлыкчылар бары үндүрүг учедунда демдеглеттинген.
Тываның бюджединиң чарыгдалдары социал угланыышкынныг бооп арткан. 41,8 млрд. рубльдиң 72 хуузу, азы 30,3 млрд. ажыы социал адырга онаажыр. Чарыгдалдарның көвей кезиин, азы 40 хире хуузун - 16,9 млрд.рубльди өөредилгеже угландырган, а 7,9 млрд. рубльди (18%) – чурттакчы чоннуң социал деткимчезинче тускайлаан.